☰ Mundarija · Geometriya

Trapetsiyaning yuzi

Darslar 25 · 1 ta dars · A. A. Rahimqoriyev, M. A. To‘xtaxo‘jayeva. Geometriya, 8-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), uzviylashtirilgan dasturga mos qayta ishlangan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2014
25

Trapetsiyaning yuzi

Darslik: 84–86-betlar
MaqsadTrapetsiya yuzi formulasini bilish va uni masalalarda qo‘llash.
Yangi so‘zlar
trapetsiya · trapezoidasoslar · baseso‘rta chiziq · midlinebalandlik · altitude
Tushuntirish

Teorema: trapetsiyaning yuzi asoslari yig‘indisining yarmi bilan balandligi ko‘paytmasiga teng: S = (a + b) : 2 · h. Isbot g‘oyasi: ikkita teng trapetsiyani birining yon tomoniga ikkinchisini teskari qo‘yib birlashtirsak, asosi a + b va balandligi h bo‘lgan parallelogramm hosil bo‘ladi. Uning yuzi (a + b) · h, trapetsiyaniki esa buning yarmi. Asoslar yig‘indisining yarmi o‘rta chiziqqa teng, shuning uchun S = m · h, bunda m — o‘rta chiziq. Teng yonli trapetsiyaning diagonallari perpendikulyar bo‘lsa, uning o‘rta chizig‘i balandligiga teng, shuning uchun yuzi S = h².

Namunalar
Asoslari 9 sm va 15 sm, balandligi 7 sm. Yuzi (9 + 15) : 2 · 7 = 84 sm².
Teng yonli trapetsiyaning diagonallari perpendikulyar, balandligi 10 sm. Yuzi 10² = 100 sm².
Sinfda faoliyat

«Ikki trapetsiya — bitta parallelogramm»: katakli qog‘ozda trapetsiya chizing, uning nusxasini teskari qilib yoniga chizing va hosil bo‘lgan parallelogramm asosini hisoblang.

Mashq
1
Trapetsiyaning asoslari 8 sm va 14 sm, balandligi 5 sm. Yuzi necha sm²?
2
Trapetsiyaning o‘rta chizig‘i 13 sm, balandligi 9 sm. Yuzi necha sm²?
3
Trapetsiyaning yuzi 90 sm², balandligi 6 sm, bir asosi 10 sm. Ikkinchi asosi necha sm?
4
Nima uchun ikkita teng trapetsiyadan parallelogramm hosil bo‘ladi va trapetsiya yuzi shu parallelogramm yuzining yarmi?