Darslar 8–9 · 2 ta dars · A. A. Rahimqoriyev, M. A. To‘xtaxo‘jayeva. Geometriya, 8-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), uzviylashtirilgan dasturga mos qayta ishlangan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2014
8
Kvadrat va uning xossalari
Darslik: 25–26-betlar
MaqsadKvadrat ta’rifi va xossalarini bilish, uni parallelogramm, to‘g‘ri to‘rtburchak va romb bilan bog‘lash.
Yangi so‘zlar
kvadrat · squarediagonal · diagonalburchakni teng ikkiga bo‘lish · to bisect an angleteng tomonli · equilateral
Tushuntirish
Tomonlari teng bo‘lgan to‘g‘ri to‘rtburchak kvadrat deyiladi; boshqacha aytganda, kvadrat — burchaklari to‘g‘ri bo‘lgan romb. Kvadrat bir vaqtda parallelogramm, to‘g‘ri to‘rtburchak va rombdir, shuning uchun ularning barcha xossalariga ega. Kvadratning hamma burchaklari to‘g‘ri. Diagonallari o‘zaro teng, o‘zaro perpendikulyar, kesishish nuqtasida teng ikkiga bo‘linadi va kvadratning burchaklarini teng ikkiga bo‘ladi. Shuning uchun diagonali tomoni bilan 45° li burchak hosil qiladi. Diagonallari teng bo‘lgan romb kvadrat bo‘ladi, chunki teng diagonalli parallelogramm to‘g‘ri to‘rtburchakdir.
Namunalar
Kvadratning perimetri 36 sm. Tomoni 36 : 4 = 9 sm.
Kvadratning tomoni 14 sm. Diagonallari kesishgan O nuqtadan tomonigacha masofa tomonning yarmiga teng, ya’ni 7 sm.
Sinfda faoliyat
«Shakllar oilasi»: doskada parallelogramm, to‘g‘ri to‘rtburchak, romb va kvadrat ichma-ich joylashgan sxema chizib, har bir shaklning xossalarini yozing.
Mashq
1
Kvadratning tomoni 8 sm. Perimetri necha sm?
32
2
Kvadratning perimetri 52 sm. Tomoni necha sm?
13
3
Kvadratning diagonali tomoni bilan necha gradusli burchak hosil qiladi?
45
4
Nima uchun diagonallari teng bo‘lgan romb kvadrat bo‘ladi?
Romb parallelogramm, diagonallari teng parallelogramm esa to‘g‘ri to‘rtburchak; tomonlari teng to‘g‘ri to‘rtburchak kvadrat.