Vektor tushunchasi
Uzunlik, yuz, massa kabi kattaliklar faqat son qiymati bilan aniqlanadi va skalar kattaliklar deyiladi. Kuch va tezlik kabi kattaliklarni to‘liq bilish uchun yo‘nalishi ham kerak; ular vektor kattaliklar deyiladi. Geometriyada vektor yo‘nalishga ega kesma sifatida tasvirlanadi: →AB belgisida A — vektorning boshi, B — oxiri, uzunligi esa vektorning moduli |→AB|. Boshi va oxiri ustma-ust tushgan vektor nol vektor, uning moduli 0. Bir to‘g‘ri chiziqda yoki parallel to‘g‘ri chiziqlarda yotgan vektorlar kollinear; ular bir tomonga yo‘nalsa yo‘nalishdosh, qarama-qarshi tomonga yo‘nalsa qarama-qarshi yo‘nalgan deyiladi. Moduli teng va yo‘nalishi bir xil vektorlar teng; vektorni modulini va yo‘nalishini o‘zgartirmay istalgan nuqtaga ko‘chirish mumkin.
Futbolchi to‘pni chap tomonga 18 m ga uzatishi ham, o‘ng tomonga 18 m ga uzatishi ham mumkin. Masofa bir xil, lekin yo‘nalish qarama-qarshi: bu ikki xil vektor. Vektor uzunlik va yo‘nalishni birga beradi.
Uchuvchi va dengizchi yo‘nalish va tezlikni birga aytadi, fizika o‘qituvchisi tezlik va kuchni vektor deb tushuntiradi, yo‘l ko‘rsatuvchi marshrutni «qancha masofa, qaysi tomonga» deb beradi.
Sinf eshigidan maktab kirish joyigacha yo‘lni «necha qadam, qaysi tomonga» deb yozing. Faqat masofani aytish yo‘lni topishga yetmasligini ko‘ring.
«Strelkalar xaritasi»: sinf xonasida o‘z joyingizdan eshikkacha bo‘lgan yo‘lni strelka (vektor) bilan chizib, uning uzunligini qadam bilan o‘lchang va boshqa o‘quvchi vektori bilan solishtiring.