ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geografiya

Farg‘ona va Namangan viloyatlari

Darslar 47–48 · 2 ta dars · P. Musayev, J. Musayev. Geografiya: O‘zbekistonning iqtisodiy va ijtimoiy geografiyasi, 8-sinf. To‘ldirilgan oltinchi nashr. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi Bosh tahririyati, Toshkent, 2019
48

Namangan viloyati

Darslik: 135–137-betlar
MaqsadNamangan viloyatining tabiiy sharoiti, aholisi, xo‘jaligi va shaharlarini tavsiflash.
Yangi so‘zlar
irrigatsiya inshooti · irrigation structuremelioratsiya · land improvement (melioration)erkin iqtisodiy zona · free economic zonetabiiy o‘sish · natural growth
Tushuntirish

Namangan viloyati Farg‘ona rayonining shimoliy qismida joylashgan. Baland tog‘lar qurshagan sharqiy hududlarda iqlim yumshoqroq; g‘arbiy qismida yog‘in va daryolar kam. Aholining tabiiy o‘sish sur’ati yuqori, shuning uchun mehnatga yaroqli aholi tez ko‘payadi. Xo‘jalikda obikor dehqonchilik ustun: Shimoliy Farg‘ona, Chust va Chortoq kanallari kabi sug‘orish inshootlari obikor yerlarni kengaytirdi va melioratsiya holatini yaxshiladi. Dalalarning ko‘pchiligi paxta va g‘alla bilan band; sabzavot, meva, uzum va pillachilik ham bor. Pop va Chust tumanlarining yaylovlarida qo‘y va echki ko‘p boqiladi, yaylov yetishmaganda mollar yozda tog‘ yaylovlariga haydaladi. Sanoat asosan yengil va oziq-ovqat tarmoqlari hamda mashinasozlikdan iborat va ko‘p qismi Namangan sanoat tugunida to‘plangan. 2018-yilda Chust tumanida «Namangan» erkin iqtisodiy zonasi tashkil etilgan. Namangan shahri Namangansoy bo‘yida, viloyatning ma’muriy, iqtisodiy va madaniy markazi: unda to‘qimachilik, elektrotexnika, paxta tozalash, yog‘-ekstraksiya, konserva korxonalari va oliy o‘quv yurtlari bor; uni «gullar shahri» deb ham atashadi. Chust pichoqchilik va hunarmandchilik bilan, Pop texnik rezina va poyabzal ishlab chiqarish bilan, Uchqo‘rg‘on esa Norin daryosidagi GES va paxta tozalash zavodlari bilan tanilgan.

NamanganChustPopUchqo‘rg‘on
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Tog‘ yonidagi shahar va g‘arbdagi quruq joy ob-havosi bir xil emas: biri yumshoqroq va yog‘inli, ikkinchisi quruqroq. Shu sababli dehqonlar har joyda boshqa ekin tanlaydi. Bitta viloyat ichida ham sharoit farq qiladi.

Kim ishlatadi

Ob-havo xabarchisi hududlar bo‘yicha prognoz beradi, agronom ekinni sharoitga moslaydi, qishloq xo‘jaligi rejalashtiruvchisi hudud ixtisosini belgilaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Radio, gazeta yoki telefon orqali bir hafta davomida ikki xil hudud harorati prognozini yozib, farqni hisoblang.

Namunalar
Mollarni yozda tog‘ yaylovlariga haydash yaylovlar tanqisligi sharoitida ozuqa muammosini hal qiladi va pastdagi o‘tloqlarni saqlaydi.
«Namangan» erkin iqtisodiy zonasi investitsiya va yangi korxonalarni jalb qilib, viloyatda ish o‘rinlari yaratishga mo‘ljallangan.
Sinfda faoliyat

Chust pichoqlari hunarmandchilik mahsuloti: ularni tomosha qiling, lekin hech qachon o‘zingiz o‘tkir pichoqni ushlamang yoki yasab ko‘rmang; faqat kattalar va ustoz ko‘rsatganda.

Mashq
1
Namangan shahri qaysi daryo bo‘yida joylashgan?
2
Chust nima bilan mashhur?
3
Nega viloyatda mehnatga yaroqli aholi tez ko‘paymoqda?
4
Aytaylik, yaylovga 600 ta qo‘y haydaldi, har biriga 3 ga yaylov kerak. Jami necha gektar?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTayoqchalardan ko‘prikHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →