Ijtimoiy-iqtisodiy xaritalar
Tabiiy xaritalardan farqli, ijtimoiy-iqtisodiy xaritalar aholi punktlari, foydali qazilma konlari, sanoat markazlari, qishloq xo‘jaligi va yo‘llarning joylashuvini ko‘rsatadi. Ularda ma’lumot nuqtalar, kartodiagramma va kartogramma usullari bilan beriladi. Kartogrammada hududlar ma’lum ko‘rsatkich (masalan, aholi zichligi) bo‘yicha turli rang yoki shtrix bilan bo‘yaladi; kartodiagrammada esa har bir hudud ustiga ustun yoki doira chiziladi. Mavzusiga ko‘ra xaritalar aholi, sanoat, qishloq xo‘jaligi, transport, xizmat ko‘rsatish, rekreatsiya va tashqi iqtisodiy aloqalar xaritalariga bo‘linadi. Xaritani o‘qishda avval nomi va shartli belgilariga qarash kerak. Hozir bosma xaritalar bilan birga elektron xaritalar (masalan, onlayn xarita va GPS dasturlari) keng qo‘llanadi: ular joylashuvni, rasmini va eng qisqa yo‘lni ko‘rsatadi.
Yo‘l harakati dasturida tiqilinch joylar qizil, bo‘sh yo‘llar yashil bilan bo‘yalgan. O‘quvchi shartli belgilarga qarab, qaysi yo‘ldan borishni tanlaydi. Ijtimoiy-iqtisodiy xaritalarda ham ranglar va belgilar ma’lumotni ko‘rsatadi.
Jurnalist ma’lumotni xaritada ko‘rsatadi, ob-havo boshlovchisi xarita ustida yog‘ingarchilikni tushuntiradi, geografiya o‘qituvchisi xarita o‘qishni o‘rgatadi.
Ko‘changiz yoki maktab hovlisi rejasini chizib, bitta mavzu (masalan, soya joylar yoki shovqinli joylar) bo‘yicha ranglang va shartli belgilar jadvalini yozing.
«Belgi topish»: o‘quvchilar atlasdan «sug‘oriladigan yer», «gaz quvuri», «100 mingdan ortiq aholili shahar» belgilarini topib daftarga chizadi va juftlikda tekshiradi.