Xotira, uyqu va nerv sistemasi gigiyenasi

Uyqu – organizmning tashqi ta’sirga javobi pasaygan tabiiy holati, uning yordamida nerv hujayralari charchoqdan tiklanadi. Uyqu bosqichlari 4–5 marta takrorlanadigan sikllardan iborat: sekin uyquda nafas va yurak urishi sekinlashadi, muskullar bo‘shashadi, tez uyquda esa ko‘z harakati kuchayadi, nafas tezlashadi va asosan tush ko‘riladi. Uyquda miya o‘rganilgan axborotni tartibga soladi, o‘sish gormoni ajraladi va immunitet mustahkamlanadi. Uyqu markazlari miya sopi va oraliq miyada joylashgan; po‘stloq tormozlanadi, uzunchoq miyadagi hayotiy markazlar (nafas, yurak) ishlashda davom etadi. Uyqu miqdori yoshga qarab o‘zgaradi: chaqaloq ko‘p uxlaydi, maktab yoshidagi bolaga taxminan 9–11 soat, o‘smirlarga taxminan 8–10 soat yetadi (shaxsga qarab). Sog‘lom uyqu odatlari: bir vaqtda yotib turish, yotishdan oldin ekranlarni (telefon, TV, planshet) 1 soat avval o‘chirish, kechqurun ko‘p ovqat va kofeinli ichimlik ichmaslik, xonani shamollatib, qorong‘i va tinch qilish, kunduzi harakat qilish. Uyqu doimiy bezovta qilsa yoki kunduz juda uyquchan bo‘lsangiz, kattalarga ayting va shifokorga ko‘rining; dori yoki «uyqu tabletkalari»ni o‘zingiz ichmang.