Oshqozon-ichak kasalliklari va ularning oldini olish
Hazm organlari kasalliklari – oshqozon va ichak shilliq qavatining yallig‘lanishi (gastrit, enterit), yuqumli kasalliklar (ichburug‘, ichterlama, vabo, gepatit A) va parazit chuvalchanglar bilan zararlanish. Ular ko‘pincha iflos qo‘l, ifloslangan suv, yuvilmagan meva-sabzavot, yaxshi pishmagan go‘sht va pashshalar orqali yuqadi. Oldini olish: ovqatdan oldin va hojatxonadan keyin qo‘lni sovun bilan yuvish; toza yoki qaynatilgan suv ichish; meva-sabzavotni yaxshi yuvish; go‘shtni yaxshi pishirish; oziqni yopiq saqlash va muddati o‘tganini yemaslik. Ovqatdan zaharlanish belgilari: qorin og‘rig‘i, ko‘ngil aynishi, qusish, ich ketishi. Muhim: qusishni sun’iy chaqirmang, o‘zboshimchalik bilan antibiotik yoki boshqa dori ichmang. Kattalarga darhol ayting, oz-ozdan suyuqlik (suv) ichib, dam oling; qon aralash ich ketsa, qusish to‘xtamasa, yuqori harorat, kuchli holsizlik yoki suvsizlanish belgilari bo‘lsa – 103 yoki shifokor. Antibiotiklarni faqat shifokor belgilaydi. Spirtli ichimlik va chekish oshqozon-ichak, jigarga zarar qiladi, ular o‘spirinlar uchun mutlaqo mos emas. Sut-qatiq, sabzavot va meva ichak mikroflorasi uchun foydali.
Qo‘lni to‘g‘ri yuvish mashqi: sovun bilan 20 soniya (kaft, barmoq orasi, tirnoq atrofi). 20 soniyani qo‘shiq yoki sanash bilan o‘lchang. Jamoa bo‘lib «qo‘l yuvish plakati» tayyorlang.