2-laboratoriya mashg‘uloti: Jismoniy mashqlarning yurak-qon tomirlar sistemasiga ta’siri
Maqsad – jismoniy yuklama puls tezligiga qanday ta’sir qilishini kuzatish. Ish tartibi o‘qituvchi nazoratida: o‘quvchi 5 daqiqa tinch o‘tirib, 1 daqiqa pulsini sanaydi (tinch holat natijasi). Keyin yengil mashq bajaradi (masalan, joyida 15–20 ta o‘tirib-turish yoki joyida yengil yurish; sog‘lig‘iga shubhasi bo‘lgan o‘quvchi qatnashmaydi, bosh aylansa yoki og‘riq bo‘lsa, to‘xtaydi). Mashqdan so‘ng darhol pulsni yana sanaydi, so‘ng har daqiqada tiklanguncha. Natijalar jadvalga yoziladi: tinch holat, mashqdan keyin, 1, 2, 3 daqiqadan keyin. Odatda puls tezlashadi va dam olgandan so‘ng tinch holatga qaytadi. Xulosa: yuklama ortganda yurak tezroq ishlab, muskullarga ko‘proq qon va kislorod yetkazadi; mashq qilgan odamda puls tezroq tiklanadi.
Ikki o‘quvchi maktab hovlisida qaysi yo‘l tezroq ekanini bahslashadi. Ular ikkala yo‘ldan bir xil qadam bilan yurib, har birini soat bilan o‘lchaydi va natijalarni jadvalga yozadi. Laboratoriya ishida ham xuddi shunday adolatli taqqoslash qoidalari ishlaydi.
Sport olimi mashq natijalarini adolatli shartlarda taqqoslaydi, muhandis yangi mahsulotni bir xil sharoitda sinaydi, laborant o‘lchovlarni jadvalga yozadi.
Tanish qisqa ishni (masalan, partangizni tartibga keltirishni) uch marta bajarib, har gal qancha vaqt ketganini jadvalga yozing va nega farq qilganini o‘ylang.
Jadvalga o‘z natijalaringizni yozib, chiziqli grafik chizing (vaqt – puls). Grafikda qaysi nuqta eng baland va qachon tinch holatga qaytganini belgilang.