ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi8-sinf · 13-hafta

Robot-yordamchi: ikki ko‘z, bitta batareya

🎯 Missiya: Robotning ikki chiroq ko‘zini qanday ulaymiz va batareya yetadimi — jamoa nimani tanlaydi?

Dushanba

Sinf rahbariSalom, 8-B! Bahorda viloyat yosh ixtirochilar ko‘rgazmasi bo‘ladi. «Ixtirochilar laboratoriyasi» jamoasi bu hafta kichik tayyorlaydi.
AnvarMen robot-yordamchi taklif qilaman: motori bor, ikki ko‘zi yonadi, tugma bilan boshqariladi.
ZarinaPlakat matnini men yozaman. «Robot yurdi.» — darak gap, sodda gap.
Malika«Tugmani bossam, robot yuradi, chiroqlar yonadi» — : uchta kesim bor.
Jasur«Robot yuradimi?» — so‘roq gap. «Tugmani bos!» — buyruq gap.
ZarinaNazorat ishi — insho. Men «Mening bir kunim»ni tanladim: , reja, , keyin toza nusxa.
Missiya: robotning ikki ko‘zini to‘g‘ri ulash va hammasini byudjetga sig‘dirish.
Ona tili

Qulf 1: Ixtirochilar laboratoriyasi

Topshiriq: «Tugmani bossam, robot yuradi, chiroqlar yonadi» gapida nechta kesim bor va u qanday gap?

Sinf rahbariTexnologiya o‘qituvchisi berdi: o‘lchash, qirqish, yelimlash, dvigatel, simlar.
AnvarKarton qismlarni chizg‘ich va qalam bilan belgilaymiz. Qaychi bilan qirqishda qism stolda turadi, barmoqlar tig‘dan uzoqda.
Sinf rahbariYelimli pistolet qizib ketadi: uni faqat o‘qituvchi nazoratida ishlating.
ZarinaRobotning boshi — parallelogramm. Uning — diagonallar kesishgan nuqta.
JasurKo‘zlar uchun doira plastinkalar kesdim: doira o‘z markaziga nisbatan simmetrik. Uchburchak shapkada esa bunday markaz yo‘q.
MalikaBatareya 9 voltdan oshmasin! Biz 6 voltli to‘plam olamiz: to‘rtta 1,5 voltli element.
Rozetkadan hech qachon foydalanmaymiz, to‘g‘rimi?
TexnologiyaGeometriya

Qulf 2: Robot qanday yasaladi

Topshiriq: Qaysi shaklning simmetriya markazi yo‘q?

🔑 Kalit: Faqat past kuchlanishli batareya (9 V gacha) ishlatiladi, rozetka mumkin emas. Yelimli pistolet va pichoq — kattalar nazoratida.

Seshanba

JasurBugun dekabrning birinchi kuni, qish boshlandi. Laboratoriya sovuq, lekin ish qizg‘in!
AnvarFizika o‘qituvchisi aytdi: da kuchlanish har bir tarmoqda bir xil, tok kuchlari esa qo‘shiladi.
MalikaHar chiroq 0,2 A tortadi, motor 0,3 A. Chiroqlar: 0,2 + 0,2 = 0,4 A. Har birining qarshiligi 30 Ω bo‘lsa, ikkisiniki 30 : 2 = 15 Ω.
JasurKetma-ket ulasak, bittasi kuyganda ikkinchisi ham o‘chardi. Parallelda esa ikkinchisi yonaveradi.
ZarinaUydagi asboblar ham parallel ulangan. Lekin bitta rozetkaga ko‘p asbob ulamang — sim qiziydi. Buni kattalar kuzatadi.
MalikaBatareya ichida esa boradi: rux kabi metall elektron beradi — u .
AnvarElektron berish — oksidlanish, qabul qilish — qaytarilish. Ikkalasi birga boradi.
FizikaKimyo

Qulf 3: Ikki ko‘z — ikki chiroq

Topshiriq: Ikki chiroq (har biri 0,2 A) va motor (0,3 A) parallel ulangan. Batareyadan jami qancha tok olinadi?

🔑 Kalit: Parallel ulanishda har bir chiroq to‘liq 6 V oladi, bittasi kuyganda ikkinchisi yonadi. Toklar qo‘shiladi: 0,2 + 0,2 = 0,4 A.

MalikaMisol uchun, jamoa i: maktab fondidan 80 000 so‘m va qog‘oz yig‘ishdan 20 000 so‘m. Jami 100 000 so‘m.
AnvarXarajatlar: dvigatel 25 000, tugma 6 000, ikki chiroq 8 000, batareya to‘plami 22 000, karton va yelim 9 000. Jami 70 000.
ZarinaBular — ularsiz robot ishlamaydi. Ovoz moduli (35 000) esa erkin xarajat: bo‘lsa yaxshi.
Jasur100 000 − 70 000 = 30 000 so‘m ortib qoladi: bu — daromad, uni jamg‘aramiz.
MalikaZaxira to‘plam 22 000 turadi. Ayirma 30 000 − 22 000 = 8 000 musbat, demak 30 000 > 22 000: puli yetadi.
AnvarOvoz moduli: 30 000 − 35 000 = −5 000 manfiy, ya’ni 30 000 < 35 000: puli yetmaydi.
Taqqoslash uchun ayirmaning ishorasiga qarash qulay ekan.
AlgebraIqtisodiy bilim asoslari

Qulf 4: Byudjet va tengsizlik

Topshiriq: 30 000 − 35 000 ayirma manfiy. Bu qaysi taqqoslashni bildiradi?

🔑 Kalit: Daromad 100 000, xarajat 70 000, qoldiq 30 000 so‘m. Zaxira to‘plam (22 000) sig‘adi, ovoz moduli (35 000) sig‘maydi.

Chorshanba

AnvarKutubxonada mashq qildim: “Can I help?” — “Yes, I’m looking for a book about electric motors.”
Zarina“Is there another copy?” — “I’m afraid all the copies are out. How long may I borrow it for?” — “For two weeks.”
JasurMen elektron kitob tarafdoriman: “In my opinion, e-books are better. Hundreds of books on one device!”
Malika“I’m afraid I disagree. A printed book needs no battery.”
AnvarElektron kitob faylini va robot videosini flesh-diskka ko‘chiramiz. Olishdan oldin “Safely remove hardware” ni tanlaymiz.
MalikaUSB 2.0 nazariy tezligi 480 Mbit/s. 8 bit = 1 bayt, demak 480 : 8 = 60 MB/s.
Zarina diskdagi hamma narsani o‘chiradi: faqat o‘zimizning diskni, oldin nusxa olib formatlaymiz.
Ingliz tiliInformatika

Qulf 5: Kutubxona va flesh-disk

Topshiriq: 480 Mbit/s tezlik necha MB/s bo‘ladi?

Sinf rahbariBiologiyadan 2-laboratoriya ishi: mashqning yurakka ta’siri. O‘qituvchi nazoratida; sog‘lig‘ida muammosi borlar qatnashmaydi, bosh aylansa to‘xtash kerak.
Zarina5 daqiqa tinch o‘tirdim, 72. 15 marta o‘tirib-turgach — 96.
AnvarKeyin: 1 daqiqada 84, 2 daqiqada 76, 3 daqiqada 72. Puls bo‘ldi.
MalikaXulosa: yuklama oshsa yurak tezroq uradi va mushaklarga ko‘proq qon, kislorod yetkazadi.
JasurNafas olish darsida esa burun havoni tozalaydi, namlaydi va isitadi, deb o‘rgandik.
Alveolalarda gaz almashinuvi bo‘ladi, to‘g‘rimi?
ZarinaHa. Diafragma va qovurg‘alararo mushaklar qisqarsa, ko‘krak kengayadi — havo kiradi.
Biologiya (Odam va uning salomatligi)

Qulf 6: Puls laboratoriyasi

Topshiriq: Nega sovuq qish ertalabida burun orqali nafas olgan yaxshi?

Payshanba

ZarinaPlakat sarlavhasi: «Kichik chiroq — katta yorug‘lik». Bu — : ma’nolari qarama-qarshi so‘zlar.
MalikaAdabiyotdan vazifa: Navoiyning «Kelmadi», «Jong‘a chun dermen», «Yo‘q», «Bo‘ldum sanga», «Bo‘l» g‘azallarini darslikdan o‘qish. Matnni bu yerga ko‘chirmaymiz.
AnvarDarsda tazod, savol-javob, kabi usullarni o‘rgandik.
JasurMehmonlar uchun ruscha yozuv ham kerak: «На столе лежали детали: мотор, лампочки, выключатель.»
ZarinaМотор, лампочки, выключатель — : bir savolga javob beradi. «Детали» — , undan keyin ikki nuqta.
MalikaBitta «и» bo‘lsa vergul qo‘yilmaydi: «Робот ходит и светится.»
AdabiyotRus tili

Qulf 7: Plakat uchun matn

Topshiriq: Qaysi gapda tinish belgilari to‘g‘ri qo‘yilgan?

AzizMen kartondan uy yasadim! Haqiqiy uylar nimadan quriladi?
MalikaGeografiyada o‘tdik: eng muhim material — . Uning xomashyosi — ohaktosh va gil.
ZarinaSement Quvasoy, Ohangaron, Angren, Navoiy, Bekobodda ishlab chiqariladi. Eng yirik kombinatlar — Ohangaron va Navoiyda.
Jasur: G‘ozg‘on koni Navoiy viloyatidagi Nurota tog‘larida, dunyoga mashhur.
Anvar buyumlari Toshkent, Farg‘ona, Samarqand, Buxoro viloyatlarida ishlab chiqariladi.
AzizDemak, karton uyim faqat maket bo‘lib qoladi 😄
Geografiya

Qulf 8: Qurilish materiallari

Topshiriq: Sementning asosiy xomashyosi nima?

Juma

Sinf rahbariTarixdan uyga vazifa: zamon chizig‘i. Jasur, Buxoro amirligidan boshla.
JasurAmir Haydar 1800–1826 yillarda, Amir Nasrullah 1826–1860 yillarda hukmronlik qilgan. Ikkalasida ham markaziy hokimiyat .
MalikaNasrullah davrida beklarni yagona davlatga birlashtirishga intilish bo‘lgan: Shahrisabz va Kitob uchun kurash 30 yil davom etib, 1856-yilda tugagan.
ZarinaHaydar davrida og‘ir soliq va safarbarlik tufayli 1821-yilda Miyonqolda qo‘zg‘olon bo‘lgan.
AnvarYevropada esa XVIII asr — : ma’rifatparvarlar aql va fanga ishongan.
JasurMonteskye — g‘oyasi, Russo — «Ijtimoiy shartnoma», Adam Smit — «Xalqlar boyligi» (1776).
O‘zbekiston tarixiJahon tarixi

Qulf 9: Zamon chizig‘i

Topshiriq: «Xalqlar boyligi» 1776-yilda chiqdi. Amir Haydar hukmronligi 1800-yilda boshlandi. Oradagi farq necha yil?

Sinf rahbariKo‘rgazma qoidalari keldi: har bir jamoa 6 ta namoyish o‘tkazadi, har biri 8 daqiqa. Hakamlar hay’ati mustaqil baholaydi.
MalikaHisoblasak: 6 × 8 = 48 daqiqa. Sinovda bitta to‘plam robotni 25 daqiqa yurgizdi. Ikkitasi: 25 + 25 = 50 daqiqa.
ZarinaDavlat boshqaruvi darsi: Konstitutsiya 1992-yil 8-dekabrda qabul qilingan, yangi tahriri 2023-yil 30-aprelda referendumda tasdiqlangan.
AnvarHokimiyat uchga bo‘lingan: qonun chiqaruvchi (Oliy Majlis), ijro etuvchi (Vazirlar Mahkamasi, hokimiyatlar) va sud. Mahalliy darajada mahalla ham bor.
Bu — kechagi Monteskye g‘oyasiga o‘xshaydi: hokimiyatlar bir-birini muvozanatda ushlaydi.
Davlat va huquq asoslari

Qulf 10: Qoidalar va hokimiyat

Topshiriq: Sud hokimiyati davlatda qaysi organlar orqali amalga oshiriladi?

🔑 Kalit: Ko‘rgazmada 6 × 8 = 48 daqiqa namoyish bor. Bitta to‘plam 25 daqiqa beradi, shuning uchun ikkita to‘plam kerak (25 + 25 = 50).

Sinf rahbariQarorni bugun topshiramiz. Variantlar: A) ikki chiroq ketma-ket, bitta to‘plam; B) parallel, bitta to‘plam; C) parallel va zaxira to‘plam (22 000 so‘m).
AnvarA: har chiroq atigi 3 V oladi, xira yonadi, bittasi kuysa ikkalasi o‘chadi.
JasurB: chiroqlar mustaqil, lekin 25 daqiqa 48 daqiqaga yetmaydi.
MalikaC: chiroqlar mustaqil, 25 + 25 = 50 ≥ 48, byudjetdan 30 000 − 22 000 = 8 000 qoladi, 6 V ≤ 9 V xavfsiz.
ZarinaHisobotni yozdik. Ovoz moduli keyingi safar!
C variant — qaror qabul qilindi.
FizikaIqtisodiy bilim asoslari

Qulf 11: Yakuniy qaror

Topshiriq: Qaysi kalitlar C variantni tanlashga hal qiluvchi bo‘ldi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 16 ta fanni birlashtirdi.

Ona tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotAlgebraBiologiya (Odam va uning salomatligi)Davlat va huquq asoslariFizikaGeografiyaGeometriyaIqtisodiy bilim asoslariJahon tarixiKimyoO‘zbekiston tarixiRus tili

0 / 14 yulduz

Jamoa hisoboti

Robot-yordamchi: parallel ko‘zlar va zaxira to‘plam

Savol: ikki chiroq ko‘zni qanday ulaymiz va batareya yetadimi? Loyiha: karton robot, 6 V to‘plam, chiroqlar parallel. Ma’lumot: tok 0,2 + 0,2 + 0,3 = 0,7 A; bitta to‘plam 25 daqiqa; namoyish 6 × 8 = 48 daqiqa. Natija: ikki to‘plam yetadi (50 daqiqa), byudjetda 8 000 so‘m qoladi. Keyingi qadam: ovoz moduli.

— 8-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Faqat past kuchlanishli batareya (9 V gacha) ishlatiladi, rozetka mumkin emas. Yelimli pistolet va pichoq — kattalar nazoratida.
  2. Parallel ulanishda har bir chiroq to‘liq 6 V oladi, bittasi kuyganda ikkinchisi yonadi. Toklar qo‘shiladi: 0,2 + 0,2 = 0,4 A.
  3. Daromad 100 000, xarajat 70 000, qoldiq 30 000 so‘m. Zaxira to‘plam (22 000) sig‘adi, ovoz moduli (35 000) sig‘maydi.
  4. Ko‘rgazmada 6 × 8 = 48 daqiqa namoyish bor. Bitta to‘plam 25 daqiqa beradi, shuning uchun ikkita to‘plam kerak (25 + 25 = 50).

Yulduzli savollar

  1. Ikki bir xil 30 Ω chiroq parallel ulansa, umumiy qarshilik qancha?

  2. Hokimiyatlar bo‘linishi g‘oyasi kimning nomi bilan bog‘liq?

  3. O‘ylab ko‘r: xarajat 70 000 emas, 90 000 so‘m bo‘lsa, zaxira to‘plamga (22 000) pul yetarmidi?

Hikoyadagi darslar