Bikvadrat tenglama. Kvadrat tenglamaga keltiriladigan tenglamalar
ax⁴ + bx² + c = 0 (a ≠ 0) ko‘rinishdagi tenglama bikvadrat tenglama deyiladi. Uni x² = t almashtirish bilan at² + bt + c = 0 kvadrat tenglamaga keltiramiz. t₁ va t₂ topilgach, x² = t₁ va x² = t₂ tenglamalarni yechamiz: t > 0 bo‘lsa x = ±√t, t = 0 bo‘lsa x = 0, t < 0 bo‘lsa haqiqiy ildiz yo‘q. Kasrli tenglamada ikkala qismni umumiy maxrajga ko‘paytirib butun tenglama hosil qilamiz; bunda maxraj nolga aylanadigan qiymatlar begona ildiz bo‘ladi, shuning uchun topilgan ildizlarni maxrajga qo‘yib tekshirish kerak.
Elektron jadvalda x/(x − 2) formulasi x = 2 da nolga bo‘lish xatosini beradi. Kasrli tenglamada ildizni tekshirish ham xuddi shu uchun kerak: maxrajni nolga aylantiradigan ildiz javob bo‘la olmaydi.
Elektron jadval foydalanuvchisi nolga bo‘lishdan qochadi, hisobchi formulalardagi xatolarni topadi, nazoratchi natija mantiqqa to‘g‘ri kelishini tekshiradi. Mavzu har bir javobni tekshirish odatini shakllantiradi.
5/(x − 4) kasrida qaysi qiymatdan qochish kerakligini yozing. So‘ng uni x = 5 va x = 4,5 da hisoblab, ma’nosi bormi-yo‘qligini ko‘ring.
«Almashtirish ustaxonasi»: guruhlar bikvadrat tenglamani t = x² bilan yechadi, so‘ng barcha ildizlarni dastlabki tenglamaga qo‘yib tekshiradi.