ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Algebra

Kvadrat tenglama va uning ildizlari

Darslar 23 · 1 ta dars · Sh.A. Alimov, A.R. Xalmuxamedov, M.A. Mirzaxmedov. Algebra: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. Qayta ishlangan 4-nashri. Toshkent: «O‘qituvchi» NMIU, 2019
23

Kvadrat tenglama va uning ildizlari

Darslik: 135–138-betlar
MaqsadKvadrat tenglama ta’rifi va koeffitsiyentlarini bilish; ko‘paytuvchilarga ajratish yordamida oddiy kvadrat tenglamalarni yechish.
Yangi so‘zlar
kvadrat tenglama · quadratic equationbosh koeffitsiyent · leading coefficientozod had · constant termtenglamaning ildizi · root of an equation
Tushuntirish

ax² + bx + c = 0 ko‘rinishdagi tenglama kvadrat tenglama deyiladi, bunda a, b, c berilgan sonlar, a ≠ 0, x — noma’lum. a — bosh (birinchi) koeffitsiyent, b — ikkinchi koeffitsiyent, c — ozod had. Tenglamani qanoatlantiradigan x qiymati uning ildizi. Ko‘p masalalar algebraik almashtirishlardan so‘ng kvadrat tenglamaga keladi: hamma hadlarni chap qismga o‘tkazib, o‘xshash hadlarni ixchamlaymiz. Eng sodda yechish usuli — chap qismni ko‘paytuvchilarga ajratish: (x - x₁)(x - x₂) = 0 bo‘lsa, x = x₁ yoki x = x₂, chunki ko‘paytma nolga teng bo‘lsa, ko‘paytuvchilardan biri nolga teng. x² = k (k > 0) tenglamaning ikki ildizi bor: x = ±√k.

≡Kvadrat tenglama
ax² + bx + c = 0, a ≠ 0
a — birinchi koeffitsient, b — ikkinchi koeffitsient, c — ozod had
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab devoriga yopishtiriladigan plakat eniga qaraganda 2 m uzun, maydoni 15 m². x(x + 2) = 15 tenglamadan x² + 2x − 15 = 0, x = 3: plakat 3 m ga 5 m. Manfiy ildiz uzunlikka to‘g‘ri kelmaydi.

Kim ishlatadi

Me’mor maydonga mos xona o‘lchamlarini tanlaydi, bog‘bon berilgan yuzli gulzorning tomonlarini topadi, bosmaxona xodimi berilgan yuzli varaqning o‘lchamini aniqlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Eni x, uzunligi x + 4 bo‘lgan to‘rtburchak o‘ylab, x ni o‘zingiz tanlab yuzini hisoblang. Faqat yuzni do‘stingizga aytib, x ni tenglama orqali topishni so‘rang.

Namunalar
xy−7−6−5−4−3−2−11−3369120y = x² + 7x + 10
x² + 7x + 10 = 0: chap qismni ajratamiz: (x + 2)(x + 5) = 0, bundan x₁ = -2, x₂ = -5. Tekshirish: 4 - 14 + 10 = 0.
x(x + 6) = 40 tenglamani qavslarni ochib, x² + 6x - 40 = 0 ga keltiramiz: (x + 10)(x - 4) = 0, x = -10 yoki x = 4. 2x² - x - 3 = 0 da a = 2, b = -1, c = -3.
Sinfda faoliyat

«Koeffitsiyent ovchilari»: o‘qituvchi tenglamani aytadi, o‘quvchilar a, b, c ni kartochkalarda ko‘rsatadi; so‘ng tenglamani ko‘paytuvchilarga ajratib ildizlarini topadi.

Mashq
1
3x² - 5x + 7 = 0 tenglamada a, b, c ni ayting.
2
x² - 36 = 0 tenglamani yeching.
3
x² + 3x - 10 = 0 tenglamani ko‘paytuvchilarga ajratib yeching.
4
Nima uchun kvadrat tenglamada a ≠ 0 shart qo‘yiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliShipillovchi taymer: grafikdan o‘qiymizHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →