Kvadrat tenglama va uning ildizlari
ax² + bx + c = 0 ko‘rinishdagi tenglama kvadrat tenglama deyiladi, bunda a, b, c berilgan sonlar, a ≠ 0, x — noma’lum. a — bosh (birinchi) koeffitsiyent, b — ikkinchi koeffitsiyent, c — ozod had. Tenglamani qanoatlantiradigan x qiymati uning ildizi. Ko‘p masalalar algebraik almashtirishlardan so‘ng kvadrat tenglamaga keladi: hamma hadlarni chap qismga o‘tkazib, o‘xshash hadlarni ixchamlaymiz. Eng sodda yechish usuli — chap qismni ko‘paytuvchilarga ajratish: (x - x₁)(x - x₂) = 0 bo‘lsa, x = x₁ yoki x = x₂, chunki ko‘paytma nolga teng bo‘lsa, ko‘paytuvchilardan biri nolga teng. x² = k (k > 0) tenglamaning ikki ildizi bor: x = ±√k.
Maktab devoriga yopishtiriladigan plakat eniga qaraganda 2 m uzun, maydoni 15 m². x(x + 2) = 15 tenglamadan x² + 2x − 15 = 0, x = 3: plakat 3 m ga 5 m. Manfiy ildiz uzunlikka to‘g‘ri kelmaydi.
Me’mor maydonga mos xona o‘lchamlarini tanlaydi, bog‘bon berilgan yuzli gulzorning tomonlarini topadi, bosmaxona xodimi berilgan yuzli varaqning o‘lchamini aniqlaydi.
Eni x, uzunligi x + 4 bo‘lgan to‘rtburchak o‘ylab, x ni o‘zingiz tanlab yuzini hisoblang. Faqat yuzni do‘stingizga aytib, x ni tenglama orqali topishni so‘rang.
«Koeffitsiyent ovchilari»: o‘qituvchi tenglamani aytadi, o‘quvchilar a, b, c ni kartochkalarda ko‘rsatadi; so‘ng tenglamani ko‘paytuvchilarga ajratib ildizlarini topadi.