ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Algebra

Sonli tengsizliklar

Darslar 12 · 1 ta dars · Sh.A. Alimov, A.R. Xalmuxamedov, M.A. Mirzaxmedov. Algebra: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. Qayta ishlangan 4-nashri. Toshkent: «O‘qituvchi» NMIU, 2019
12

Sonli tengsizliklar

Darslik: 68–70-betlar
MaqsadSonli tengsizlik ta’rifini bilish; ikki sonni ayirma yordamida taqqoslash va oddiy tengsizliklarni isbotlash.
Yangi so‘zlar
sonli tengsizlik · numerical inequalitysonlarni taqqoslash · comparing numbersayirmaning ishorasi · sign of the differenceson o‘qi · number line
Tushuntirish

a soni b sondan katta (a > b) deyiladi, agar a - b ayirma musbat bo‘lsa; a < b esa a - b manfiy ekanini bildiradi. Ixtiyoriy ikki a va b son uchun a > b, a = b, a < b munosabatlaridan faqat bittasi to‘g‘ri bo‘ladi. Sonlarni taqqoslash — ular orasiga >, = yoki < belgilaridan qaysi biri to‘g‘ri kelishini aniqlash; buning uchun ayirmaning ishorasi topiladi. Son o‘qida katta son kichigidan o‘ngda joylashadi. Ayirmaning ishorasi bilan tengsizliklarni isbotlash ham mumkin: masalan, a² + b² - 2ab = (a - b)² ≥ 0 bo‘lgani uchun a² + b² ≥ 2ab har doim to‘g‘ri.

−4−3−2−10123456ba
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ikki o‘quvchi sinov topshirdi: biri 25 tadan 17 tasini, ikkinchisi 20 tadan 13 tasini to‘g‘ri yechdi. 17/25 − 13/20 = 68/100 − 65/100 = 3/100 > 0, demak birinchining natijasi yaxshiroq.

Kim ishlatadi

Statistik turli hajmdagi guruhlar natijasini taqqoslaydi, sifat nazoratchisi ikki partiyadagi nuqsonli mahsulot ulushini solishtiradi, hakam ikki ishtirokchining natijasini baholaydi.

Bugun sinab ko‘ring

O‘zingiz ikki natijani, masalan 10 tadan 7 va 15 tadan 10 tasini tanlab, kasrlarni umumiy maxrajga keltiring va ayirma orqali qaysi biri yaxshi ekanini aniqlang.

Namunalar
0,70,750,83/47/9
7/9 va 3/4: 7/9 - 3/4 = (28 - 27)/36 = 1/36 > 0, demak 7/9 > 3/4.
a² + b² ≥ 2ab ni isbotlaymiz: a² + b² - 2ab = (a - b)² ≥ 0. Tenglik faqat a = b da bajariladi.
Sinfda faoliyat

«Kattasini top»: kartochkalarda kasrlar, kvadratlar va ildizli sonlar yozilgan; juftlik ayirma yordamida ikkitasini taqqoslaydi va natijani son o‘qida ko‘rsatadi.

Mashq
1
-0,35 va -3/8 sonlarini taqqoslang.
2
(x + 2)² va x² + 4x + 3 ifodalardan qaysi biri katta?
3
a - b = -5 bo‘lsa, a va b dan qaysi biri katta?
4
Nima uchun a² + b² ≥ 2ab har qanday a, b da to‘g‘ri?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliRobot-yordamchi: ikki ko‘z, bitta batareyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →