Bir noma’lumli tengsizliklar sistemalari. Sonli oraliqlar
Bitta noma’lumli bir necha tengsizlik birgalikda qaralsa, tengsizliklar sistemasi hosil bo‘ladi. Sistemaning yechimi — noma’lumning barcha tengsizliklarni bir vaqtda to‘g‘ri qiladigan qiymati. Shuning uchun har bir tengsizlik alohida yechiladi, so‘ng yechimlarning umumiy qismi son o‘qida topiladi. a < x < b tengsizlikni qanoatlantiruvchi sonlar to‘plami (a; b) interval, a ≤ x ≤ b esa [a; b] kesma deyiladi; a ≤ x < b va a < x ≤ b yarimintervallar [a; b) va (a; b] bilan yoziladi. x > a, x ≥ a, x < a, x ≤ a to‘plamlari nurlar: (a; +∞), [a; +∞), (-∞; a), (-∞; a]. Kvadrat qavs chegara songa kiradi, doira qavs kirmaydi. Umumiy qism bo‘lmasa, sistema yechimga ega emas.
| Yozuv | Nomi | Belgisi |
|---|---|---|
| a < x < b | interval | (a; b) |
| a ≤ x ≤ b | kesma | [a; b] |
| a ≤ x < b | yarim interval | [a; b) |
| x > a | nur | (a; +∞) |
Maktab musobaqasida ishtirok etish uchun yosh kamida 12 va 15 dan kichik bo‘lishi kerak: x ≥ 12 va x < 15. Umumiy qism yarim oraliq [12; 15) bo‘ladi, ya’ni 12, 13, 14 yoshlilar qatnashadi.
Musobaqa hakami yosh guruhlarini belgilaydi, chipta kassasi 7 yoshdan 12 yoshgacha bolalar uchun alohida tartib qo‘llaydi, ma’lumotlar tahlilchisi qiymatlarni oraliq bo‘yicha saralaydi.
Bir kitobni 15 daqiqada 5 dan kam bo‘lmagan, 10 dan ko‘p bo‘lmagan bet o‘qiydigan odamni tasavvur qiling. Betlar sonini oraliq ko‘rinishida yozing: qaysi qavslar kerak?
«Son o‘qida soya»: ikki o‘quvchi har biri bitta tengsizlik yechimini son o‘qida turli rangda bo‘yaydi; ikkala rang qoplagan joy — sistema yechimi.