Darslar 29 · 1 ta dars · Sh.A. Alimov, A.R. Xalmuxamedov, M.A. Mirzaxmedov. Algebra: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. Qayta ishlangan 4-nashri. Toshkent: «O‘qituvchi» NMIU, 2019
29
Ma’lumotlar tahlili. Ma’lumotlarni tasvirlash
Darslik: 188–193-betlar
MaqsadBosh to‘plam va tanlanma tushunchalarini bilish; variatsion qator, chastota va nisbiy chastota jadvallarini tuzish.
Yangi so‘zlar
bosh to‘plam · populationtanlanma · samplevariatsion qator · variation serieschastota · frequency
Tushuntirish
Tekshirilishi kerak bo‘lgan barcha obyektlar to‘plami bosh to‘plam, undan tasodifiy tanlab olingan obyektlar esa tanlanma deyiladi; obyektlar soni tanlanmaning hajmi n. Hamma obyektni sinash mumkin bo‘lmaganda tanlanma natijalariga qarab xulosa chiqariladi. Tanlanma hadlari variantalar deyiladi; ularni o‘sish tartibida yozsak, variatsion qator hosil bo‘ladi. Agar x₁ varianta n₁ marta, x₂ varianta n₂ marta va hokazo uchrasa, n₁, n₂, … sonlar chastotalar, W₁ = n₁/n, W₂ = n₂/n, … nisbiy chastotalar deyiladi; chastotalar yig‘indisi n ga, nisbiy chastotalar yig‘indisi 1 ga teng. Ma’lumotlar jadval va chastotalar poligoni (nuqtalarni tutashtirgan siniq chiziq) bilan tasvirlanadi.
Novvoyxona 6 000 ta non yopdi (bosh to‘plam). 300 tasi tanlab tortildi (tanlanma), 9 tasi me’yordan yengil chiqdi. Nisbiy chastota 9/300 = 0,03, ya’ni taxminan 3 % non yengil.
Sinfda faoliyat
«Sinf tanlanmasi»: har bir o‘quvchi o‘z poyabzali o‘lchamini yozadi; sinf variatsion qator, chastota va nisbiy chastota jadvalini tuzadi.