Ratsional ko‘rsatkichli daraja qatnashgan algebraik ifodalarni soddalashtirish
Bunday ifodalarda harflar musbat deb olinadi. Qisqa ko‘paytirish formulalari ko‘rsatkichli darajalarda ham ishlaydi: x^(1/2) = a, y^(1/2) = b deb belgilab, (a ± b)² = a² ± 2ab + b² va a² - b² = (a - b)(a + b) dan foydalanamiz. Masalan, x - y = (x^(1/2) - y^(1/2))(x^(1/2) + y^(1/2)). Kasrlarni qisqartirishdan oldin surat va maxrajdan umumiy ko‘paytuvchini qavsdan tashqariga chiqaramiz. Ko‘paytirishda ko‘rsatkichlar qo‘shiladi, bo‘lishda ayiriladi, darajaga ko‘tarishda ko‘paytiriladi. Javobni imkon qadar sodda ko‘rinishda, ildiz yoki daraja shaklida yozing.
Ko‘plab oddiy kalkulyator va dasturlarda faqat kvadrat ildiz uchun tayyor tugma bo‘ladi. Boshqa ildizlar uchun kasr darajani yozamiz, masalan, 27^(1/3) = 3. Ildizni daraja ko‘rinishida yozish formulalarda qulay.
Elektron jadval foydalanuvchisi ildizni daraja ko‘rinishida kiritadi, ma’lumotlar tahlilchisi jadvalda uzun formulalar tuzadi, fan o‘qituvchisi formulalarni daraja qoidalari bilan soddalashtiradi.
36^(1/2) ni hisoblang va natijani kvadratga ko‘tarib tekshiring: (36^(1/2))² = 36. Yarim daraja ikki marta qo‘llansa, son qaytishini o‘zingiz ko‘ring.
«Almashtirish usuli»: o‘quvchilar murakkab ifodada x^(1/2) ni a harfi bilan almashtirib yozadi, soddalashtiradi va yana x ga qaytadi.