ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Algebra

Sonning moduli. Modul qatnashgan tenglama va tengsizliklar

Darslar 18 · 1 ta dars · Sh.A. Alimov, A.R. Xalmuxamedov, M.A. Mirzaxmedov. Algebra: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. Qayta ishlangan 4-nashri. Toshkent: «O‘qituvchi» NMIU, 2019
18

Sonning moduli. Modul qatnashgan tenglama va tengsizliklar

Darslik: 105–110-betlar
MaqsadSon moduli ta’rifi va geometrik ma’nosini bilish; modul qatnashgan oddiy tenglama va tengsizliklarni yechish.
Yangi so‘zlar
sonning moduli · modulus of a number0 nuqtagacha masofa · distance from 0modulli tenglama · equation with a modulusmodulli tengsizlik · inequality with a modulus
Tushuntirish

Sonning moduli |a| deb yoziladi: a ≥ 0 bo‘lsa |a| = a, a < 0 bo‘lsa |a| = -a. Shuning uchun modul hech qachon manfiy emas. Geometrik ma’nosi: |a| — son o‘qida a nuqtadan 0 nuqtagacha bo‘lgan masofa. |x| = a (a > 0) tenglama ikkita ildizga ega: x = a va x = -a; |x| = 0 faqat x = 0 da; |x| = -3 kabi tenglamaning yechimi yo‘q. Ifoda modul ostida bo‘lsa, |f(x)| = a ni f(x) = a yoki f(x) = -a deb yechamiz. |x| < a (a > 0) tengsizlik -a < x < a ga teng kuchli; |x| > a esa x < -a yoki x > a ga teng kuchli.

−5−4−3−2−1012345−a0a
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab 4-kilometr belgisida turibdi. Maktabdan 1,5 km dan uzoq bo‘lmagan bekatlar: |x − 4| ≤ 1,5, ya’ni 2,5 ≤ x ≤ 5,5. Modul yo‘nalishga qaramay masofani beradi.

Kim ishlatadi

Yer o‘lchovchi ikki nuqta orasidagi masofani aniqlaydi, sifat nazoratchisi detal o‘lchami ruxsat etilgan chegarada ekanini tekshiradi, navigatsiya dasturi eng yaqin joylarni saralaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Daftarda son o‘qini chizib, 5 raqamini belgilang va |x − 5| ≤ 3 shartni qanoatlantiradigan barcha nuqtalarni bo‘yab chiqing. Chegara nuqtalar uzoqligini sanab tekshiring.

Namunalar
−4−3−2−1012345−23
|2x - 1| = 5: 2x - 1 = 5 yoki 2x - 1 = -5; x = 3 yoki x = -2.
−3−2−101234567
|x - 2| < 3: -3 < x - 2 < 3, har bir qismga 2 qo‘shamiz: -1 < x < 5. |x| ≥ 4: x ≤ -4 yoki x ≥ 4.
Sinfda faoliyat

«Masofa o‘yini»: sinf polga son o‘qi chizadi; o‘quvchi «a» sonida turadi va 0 gacha qadamlarini sanaydi — bu |a| ni beradi.

Mashq
1
|-7| + |3| - |-2| ni hisoblang.
2
|x + 4| = 0 tenglamani yeching.
3
|x| ≥ 2 tengsizlikni yeching.
4
Nima uchun |x| = -3 tenglama yechimga ega emas?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQorong‘i ertalab uchun sumka chirog‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →