O‘rta qiymat. Moda. Mediana
Tanlanmaning o‘rta qiymati x̄ = (x₁ + x₂ + … + xₙ)/n. Agar x₁ varianta n₁ marta, x₂ varianta n₂ marta va hokazo uchrasa, vaznli o‘rta qiymat x̄ = (n₁x₁ + n₂x₂ + …)/(n₁ + n₂ + …). Moda — tanlanmada eng ko‘p uchraydigan qiymat; moda bo‘lmasligi yoki bir nechta bo‘lishi mumkin. Mediana — variatsion qatorning o‘rtasidagi had: hadlar soni toq bo‘lsa, o‘rtadagi had; juft bo‘lsa, o‘rtadagi ikki hadning o‘rta arifmetigi. Kenglik — eng katta va eng kichik variantalar ayirmasi, u ma’lumotlar qanchalik tarqoqligini ko‘rsatadi.
| Ko‘rsatkich | Ta’rifi |
|---|---|
| o‘rta | yig‘indi : soni |
| moda | eng ko‘p uchraydigan |
| mediana | tartiblangan qatorning o‘rtasi |
| o‘lcham | eng katta − eng kichik |
Poyabzal do‘konchisi 9 o‘quvchining oyoq kiyimi o‘lchamini yozdi: 34, 35, 35, 36, 35, 37, 36, 35, 34. Moda 35 (4 marta uchragan), shuning uchun ko‘proq shu o‘lchamni buyurtma qiladi.
Do‘kon xaridori eng ko‘p so‘raladigan o‘lchamni aniqlaydi, murabbiy jamoaning o‘rtacha va medianali natijasini ko‘radi, o‘qituvchi sinf bahosining o‘rtachasini hisoblaydi.
Yetti sinfdoshning ismi nechta harfdan iboratligini yozib, o‘rta arifmetik, moda va medianani toping. Qaysi ko‘rsatkich sinfni eng yaxshi tavsiflaydi?
«Sinf statistikasi»: o‘quvchilar bo‘ylarini o‘lchaydi; guruhlar o‘rta qiymat, moda, mediana va kenglikni topib, qaysi ko‘rsatkich sinfni eng yaxshi ifodalashini muhokama qiladi.