ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Algebra

O‘rta qiymat. Moda. Mediana

Darslar 30 · 1 ta dars · Sh.A. Alimov, A.R. Xalmuxamedov, M.A. Mirzaxmedov. Algebra: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. Qayta ishlangan 4-nashri. Toshkent: «O‘qituvchi» NMIU, 2019
30

O‘rta qiymat. Moda. Mediana

Darslik: 194–199-betlar
MaqsadTanlanmaning o‘rta qiymati, vaznli o‘rta qiymati, modasi, medianasi va kengligini topish.
Yangi so‘zlar
o‘rta qiymat · meanmoda · modemediana · mediantanlanma kengligi · range
Tushuntirish

Tanlanmaning o‘rta qiymati x̄ = (x₁ + x₂ + … + xₙ)/n. Agar x₁ varianta n₁ marta, x₂ varianta n₂ marta va hokazo uchrasa, vaznli o‘rta qiymat x̄ = (n₁x₁ + n₂x₂ + …)/(n₁ + n₂ + …). Moda — tanlanmada eng ko‘p uchraydigan qiymat; moda bo‘lmasligi yoki bir nechta bo‘lishi mumkin. Mediana — variatsion qatorning o‘rtasidagi had: hadlar soni toq bo‘lsa, o‘rtadagi had; juft bo‘lsa, o‘rtadagi ikki hadning o‘rta arifmetigi. Kenglik — eng katta va eng kichik variantalar ayirmasi, u ma’lumotlar qanchalik tarqoqligini ko‘rsatadi.

Ko‘rsatkichTa’rifi
o‘rtayig‘indi : soni
modaeng ko‘p uchraydigan
medianatartiblangan qatorning o‘rtasi
o‘lchameng katta − eng kichik
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Poyabzal do‘konchisi 9 o‘quvchining oyoq kiyimi o‘lchamini yozdi: 34, 35, 35, 36, 35, 37, 36, 35, 34. Moda 35 (4 marta uchragan), shuning uchun ko‘proq shu o‘lchamni buyurtma qiladi.

Kim ishlatadi

Do‘kon xaridori eng ko‘p so‘raladigan o‘lchamni aniqlaydi, murabbiy jamoaning o‘rtacha va medianali natijasini ko‘radi, o‘qituvchi sinf bahosining o‘rtachasini hisoblaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Yetti sinfdoshning ismi nechta harfdan iboratligini yozib, o‘rta arifmetik, moda va medianani toping. Qaysi ko‘rsatkich sinfni eng yaxshi tavsiflaydi?

Namunalar
0121211113678910chastota
3, 6, 6, 7, 8, 9, 10: o‘rta qiymat (3 + 6 + 6 + 7 + 8 + 9 + 10) : 7 = 49 : 7 = 7; moda 6; mediana (4-had) 7; kenglik 10 - 3 = 7.
Do‘kon 20 kg olmani 12 000 so‘mdan va 30 kg olmani 15 000 so‘mdan sotdi. 1 kg ning o‘rtacha narxi (vaznli o‘rta): (20 · 12 000 + 30 · 15 000) : 50 = 690 000 : 50 = 13 800 so‘m. Juft sonli qator 2, 3, 6, 9, 10, 13 ning medianasi (6 + 9) : 2 = 7,5.
Sinfda faoliyat

«Sinf statistikasi»: o‘quvchilar bo‘ylarini o‘lchaydi; guruhlar o‘rta qiymat, moda, mediana va kenglikni topib, qaysi ko‘rsatkich sinfni eng yaxshi ifodalashini muhokama qiladi.

Mashq
1
4, 8, 9, 11, 13 sonlarning o‘rta qiymatini toping.
2
2, 5, 5, 7, 5, 2 tanlanmaning moda va medianasini toping.
3
12, 7, 19, 3, 10 tanlanmaning kengligini toping.
4
1, 2, 3, 100 tanlanmada o‘rta qiymat va mediana nega keskin farq qiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBobo-buvilar uchun kitobchaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →