Kasrlarni umumiy maxrajga keltirish
Kasrlarni qo‘shish yoki ayirishdan oldin ularni umumiy maxrajga keltiramiz. Algebraik kasrlarning umumiy maxraji sifatida maxrajlarning eng kichik umumiy karralisi olinadi: sonli koeffitsiyentlarning EKUK i va har bir harfli yoki qavsli ko‘paytuvchining eng katta darajasi. Buning uchun avval maxrajlarni ko‘paytuvchilarga ajratamiz. Umumiy maxrajni har bir kasrning maxrajiga bo‘lsak, shu kasr uchun qo‘shimcha ko‘paytuvchi hosil bo‘ladi; kasrning surati va maxrajini unga ko‘paytiramiz. Ko‘paytuvchilarning ishorasiga e’tibor bering: b - a = -(a - b), shuning uchun 1/(b - a) = -1/(a - b).
Bekatdan A avtobus har 6 daqiqada, B avtobus har 8 daqiqada jo‘naydi. Ikkalasi soat 12:00 da birga jo‘nagan bo‘lsa, yana birga jo‘nashi uchun 6 va 8 ning umumiy maxraji — 24 daqiqa kerak, ya’ni 12:24 da.
Jadval tuzuvchi qatnov vaqtlarini moslaydi, musiqachi turli ritmlarni birga uyg‘unlashtiradi, mexanik tishli g‘ildiraklarning bir-biriga mosligini hisoblaydi.
1/4 va 1/6 ni umumiy maxrajga keltirib, qaysi biri katta ekanini aniqlang. So‘ng 1/4 + 1/6 yig‘indisini xuddi shu maxrajda yozing.
| Kasr | Qo‘shimcha ko‘paytuvchi | Yangi kasr |
|---|---|---|
| x/(6a²b) | 2b² | 2xb²/(12a²b³) |
| y/(4ab³) | 3a | 3ay/(12a²b³) |
«Maxraj ustaxonasi»: juftliklar ikki-uch kasrli kartochkalar oladi, umumiy maxrajni topadi va qo‘shimcha ko‘paytuvchilarni yozadi; boshqa juftlik tekshiradi.