Sonli tengsizliklarni darajaga ko‘tarish
Agar a > b > 0 va n natural son bo‘lsa, aⁿ > bⁿ. Bu tengsizlikni n marta hadlab ko‘paytirish natijasidir. Xossa musbat ratsional ko‘rsatkichga ham umumlashadi: a > b > 0 va r > 0 bo‘lsa, aʳ > bʳ; masalan, 5^(1/2) > 3^(1/2) va 7^(2/3) > 5^(2/3). Agar r < 0 bo‘lsa, tengsizlik ishorasi o‘zgaradi: aʳ < bʳ. Manfiy asoslarda bu qoida ishlamaydi: -3 < -2, lekin (-3)² > (-2)². Ildizli sonlarni taqqoslash uchun ularni umumiy darajaga ko‘taramiz.
| Shart | Natija |
|---|---|
| a > b > 0, r > 0 | aʳ > bʳ |
| a > b > 0, r < 0 | aʳ < bʳ |
| −3 < −2 lekin | (−3)² > (−2)² |
Ikki kvadrat plitka: tomoni 15 cm va 14 cm. Hisoblamasdan ham 15 > 14 dan 15² > 14² kelib chiqadi (musbat sonlar uchun). Tekshiruv: 225 > 196.
Bu mavzu asosan ko‘nikmani mashq qildiradi: hisoblashdan oldin mulohaza bilan qaysi son kattaligini aniqlash. Quruvchi ikki kvadratdan qaysi biri katta ekanini o‘lchashdan oldin baholaganda ham shu odatdan foydalanadi.
Ikki musbat sonni tanlang, masalan 6 va 7. Hisoblamasdan ularning kublarini taqqoslang, so‘ng 216 va 343 ni hisoblab tekshiring.
«Daraja arenasi»: ikki ildizli son beriladi; jamoalar umumiy ko‘rsatkichni topib, ikkalasini shu darajaga ko‘taradi va katta sonni aniqlaydi.