ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Algebra

Bir noma’lumli tengsizliklar

Darslar 16 · 1 ta dars · Sh.A. Alimov, A.R. Xalmuxamedov, M.A. Mirzaxmedov. Algebra: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. Qayta ishlangan 4-nashri. Toshkent: «O‘qituvchi» NMIU, 2019
16

Bir noma’lumli tengsizliklar

Darslik: 85–93-betlar
MaqsadBir noma’lumli chiziqli tengsizlik, uning yechimi tushunchasini bilish va tengsizlikni asosiy xossalar yordamida yechish.
Yangi so‘zlar
bir noma’lumli tengsizlik · inequality with one unknowntengsizlikning yechimi · solution of an inequalityteng kuchli tengsizliklar · equivalent inequalitiestengsizlikni yechish · solving an inequality
Tushuntirish

ax > b, ax < b, ax ≥ b, ax ≤ b ko‘rinishdagi tengsizliklar bir noma’lumli chiziqli tengsizliklar deyiladi. Noma’lumning tengsizlikni to‘g‘ri sonli tengsizlikka aylantiradigan qiymati uning yechimi deyiladi; tengsizlikni yechish — barcha yechimlarni topish yoki ularning yo‘qligini ko‘rsatish. Yechishda asosiy xossalardan foydalanamiz: hadni ishorasini almashtirib ikkinchi qismga o‘tkazish tengsizlikni teng kuchli tengsizlikka o‘tkazadi; ikkala qismni musbat songa ko‘paytirish yoki bo‘lish ishorani saqlaydi; manfiy songa ko‘paytirish yoki bo‘lish ishorani almashtiradi. Javob odatda x < a yoki x ≥ a kabi tengsizlik yoki son oralig‘i ko‘rinishida yoziladi.

★Esda tuting
−3x < 12 ⇒ x > −4: manfiy songa bo‘lganda tengsizlik belgisi teskarisiga o‘zgaradi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Avtobusga chiqishga 10 daqiqa bor va har bir ishga 3 daqiqa ketadi. 3x ≤ 10, x ≤ 3,33…: demak, 3 tagacha ishni ulgurish mumkin. Butun javob tengsizlikning chegarasidan chiqadi.

Kim ishlatadi

Haydovchi yoqilg‘i yetishini tengsizlik bilan tekshiradi, tadbirkor byudjetga nechta buyum sig‘ishini hisoblaydi, ustoz test vaqtini ishlar soniga bo‘ladi.

Bugun sinab ko‘ring

Uy vazifasiga 50 daqiqa vaqtingiz bor va har bir mashq taxminan 8 daqiqa oladi. Tengsizlik yozing va nechta mashqqa vaqt yetishini toping.

Namunalar
0123456784,6
3(x - 5) < 2(4 - x): 3x - 15 < 8 - 2x, 3x + 2x < 8 + 15, 5x < 23, x < 4,6.
−2−10123456
-2x + 7 ≥ 1: -2x ≥ 1 - 7, -2x ≥ -6; ikkala qismni -2 ga bo‘lamiz va ishorani almashtiramiz: x ≤ 3.
Sinfda faoliyat

«Yechim izlovchilar»: sinf tengsizlikni yechadi, so‘ng bir nechta sonni (masalan, 0, 3, 5, -1) qo‘yib yechim yoki yechim emasligini tekshiradi.

Mashq
1
4x - 7 > 5 tengsizlikni yeching.
2
x/2 - 1 ≤ x/3 tengsizlikni yeching.
3
7 - 2x > 1 tengsizlikning eng katta butun yechimini toping.
4
Nima uchun -3x < 12 ni yechishda ishora almashtiriladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliIliq quti: ferment tajribasi uchun izolyatsiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →