ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Algebra

Kombinatorikaning asosiy qoidasi

Darslar 32 · 1 ta dars · Sh.A. Alimov, A.R. Xalmuxamedov, M.A. Mirzaxmedov. Algebra: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. Qayta ishlangan 4-nashri. Toshkent: «O‘qituvchi» NMIU, 2019
32

Kombinatorikaning asosiy qoidasi va uni masalalar yechishda qo‘llash

Darslik: 203–209-betlar
MaqsadKo‘paytirish va qo‘shish qoidalarini bilish va ularni kombinatorik masalalarni yechishda qo‘llash.
Yangi so‘zlar
ko‘paytirish qoidasi · multiplication ruleqo‘shish qoidasi · addition ruletanlash bosqichi · stage of choicetakrorlanmaydigan raqamlar · distinct digits
Tushuntirish

Ko‘paytirish qoidasi (kombinatorikaning asosiy qoidasi): agar birinchi tanlashni m usul bilan, ikkinchisini (har bir birinchi tanlovdan keyin) n usul bilan bajarish mumkin bo‘lsa, ikkala tanlovni ketma-ket m · n usul bilan bajarish mumkin. Bu qoida ikkitadan ko‘p bosqichga ham tatbiq etiladi: usullar sonlari ko‘paytiriladi. Qo‘shish qoidasi: agar biror ob’ektni m usul bilan yoki boshqa guruhdan n usul bilan tanlash mumkin bo‘lib, bu guruhlar kesishmasa, jami m + n usul bor. Raqamlari takrorlanmaydigan sonlarda har bir keyingi o‘rin uchun imkoniyatlar bittaga kamayadi; 0 son boshida turmasligini ham hisobga olamiz.

QoidaQachonNatija
ko‘paytirishketma-ket tanlovm · n
qo‘shishyoki — alohida guruhlarm + n
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab sport bayramida har bir yuguruvchiga kod beriladi: A dan E gacha bitta harf, keyin 1 dan 9 gacha bitta raqam. Kodlar soni 5 · 9 = 45, ya’ni 40 ishtirokchiga yetadi. Variantlar soni ko‘paytirish qoidasi bilan topildi.

Kim ishlatadi

Xavfsizlik mutaxassisi parol variantlarini sanaydi, davlat raqami belgilarini ishlab chiquvchi mavjud kombinatsiyalar sonini hisoblaydi, tadbir tashkilotchisi har bir ishtirokchining raqami boshqacha bo‘lishini ta’minlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

4 ta harf tanlab, ulardan tuzilgan barcha ikki harfli kodlarni (takrorlash mumkin) ko‘paytirish qoidasi bilan sanang, so‘ng ro‘yxatini yozib tekshiring.

Namunalar
O‘quvchi 3 xil ruchkadan bittasini va 4 xil daftardan bittasini tanlaydi: 3 · 4 = 12 ta to‘plam. 3 ta ko‘ylak va 2 ta shim: 3 · 2 = 6 xil kiyim.
Raqamlari har xil uch xonali sonlar: birinchi raqam uchun 9 imkoniyat (0 emas), ikkinchisi uchun 9 (0 mumkin, lekin birinchi raqam emas), uchinchisi uchun 8: 9 · 9 · 8 = 648. 3 ta sport to‘garagi yoki 4 ta san’at to‘garagidan bittasini tanlash: 3 + 4 = 7 usul (qo‘shish qoidasi).
Sinfda faoliyat

«Kod qulfi»: o‘quvchilar qulfdagi 3 xonali kod uchun imkoniyatlar sonini taxmin qiladi, so‘ng ko‘paytirish qoidasi bilan hisoblab, taxminni tekshiradi.

Mashq
1
Menyuda 4 xil sho‘rva va 5 xil ikkinchi taom bor. Bitta sho‘rva va bitta ikkinchi taomdan iborat tushlik necha xil bo‘ladi?
2
1, 2, 3, 4, 5 raqamlaridan (takrorlash mumkin) uch xonali kodlar nechta?
3
Raqamlari turlicha to‘rt xonali sonlar nechta?
4
Nima uchun ketma-ket tanlovlarda usullar soni qo‘shilmaydi, ko‘paytiriladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliElektromagnitli metall saralagichHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →