Chala kvadrat tenglamalar va ularni yechish
Kvadrat tenglamada b yoki c koeffitsiyentlardan kamida bittasi nolga teng bo‘lsa, u chala kvadrat tenglama deyiladi. Uch tur bor. 1) ax² = 0: x² = 0, yagona ildiz x = 0. 2) ax² + c = 0 (c ≠ 0): x² = -c/a; agar -c/a > 0 bo‘lsa, ikkita ildiz x = ±√(-c/a), agar -c/a < 0 bo‘lsa, haqiqiy ildiz yo‘q. 3) ax² + bx = 0 (b ≠ 0): x ni qavsdan tashqariga chiqaramiz, x(ax + b) = 0; ildizlar x₁ = 0 va x₂ = -b/a. Bunday tenglamalarni diskriminant formulasidan ko‘ra shu usullarda yechish qulayroq.
| Tur | Ildizlar |
|---|---|
| ax² = 0 | x = 0 |
| ax² + c = 0 | x = ±√(−c/a) yoki ildiz yo‘q |
| ax² + bx = 0 | x₁ = 0, x₂ = −b/a |
Erkin tushayotgan jism uchun taxminan h = 5t² (h metrda, t sekundda, havo qarshiligisiz). 45 m balandlikdan tushish uchun 5t² = 45, t² = 9, t = 3 s. Yarim tenglama tushish vaqtini beradi.
Fizika o‘qituvchisi tushish vaqtini formuladan hisoblaydi, xavfsizlik inspektori ma’lum balandlikdan narsa qancha vaqtda tushishini baholaydi, quruvchi baland ish joyi ostida xavfsiz hududni rejalashtiradi.
t = √(h/5) formulasidan h = 80 m va h = 125 m uchun tushish vaqtini hisoblang. Balandlik qanchaga oshganda vaqt qanchaga o‘zgarishiga e’tibor bering.
«Qaysi tur?»: o‘qituvchi tenglamalar yozilgan kartochkalarni tortadi; o‘quvchilar tur raqamini ko‘rsatadi (1, 2 yoki 3) va yechimning birinchi qadamini aytadi.