11
Takrorlash: olmoshlar
Darslik: 38–39-betlar
MaqsadNoaniq, inkor va ko‘rsatish olmoshlarini takrorlash; defis va ajratib yozish qoidalari.
Yangi so‘zlar
kalit · ключtakrorlash · повторениеnoaniq olmosh · неопределённое местоимениеinkor olmoshi · отрицательное местоимение
Tushuntirish
Takrorlaymiz. Noaniq olmoshlar «кто-то, что-нибудь, какой-либо, кое-что» defis bilan yoziladi; ularda «noma’lum» ma’no bor. Inkor olmoshlari «ни-»li bo‘lsa, gapda yana «не» bo‘ladi: «Никого не видел»; «не-»li bo‘lsa, «qiladigan kishi yo‘q» ma’nosi bor: «Мне некого видеть». Predlog bo‘lsa, «ни» va «не» olmoshdan ajratib yoziladi: «ни у кого, не у кого». Ko‘rsatish olmoshlari: «это» o‘zgarmaydi, «этот, тот, такой» otga mos keladi. Matndagi olmoshlarni topib, turini aniqlash — eng yaxshi takrorlash usuli.
Namunalar
«Потерянный ключ». «Утром кто-то из ребят потерял ключ от класса. Никто не знал, где он. Спросить было не у кого: все ушли на зарядку. Тогда кое-кто вспомнил, что видел что-то блестящее у окна. Этот ключ лежал там! Такой радости мы давно не видели.»
Olmosh turi: «кто-то» — noaniq; «никого» — inkor; «такой» — ko‘rsatish; «некому» — inkor.
Sinfda faoliyat
«Три корзины». Uchta savatga kartochkalar: noaniq / inkor / ko‘rsatish olmoshlari. O‘quvchilar so‘zni mos savatga tashlaydi va nima uchun ekanini aytadi.
Mashq
1
Defis qo‘ying: «кое кто, что то, какой нибудь».
кое-кто, что-то, какой-нибудь
2
Qaysi turga kiradi: «никто, некто, этот, кто-либо»?
никто — отрицательное; некто — неопределённое; этот — указательное; кто-либо — неопределённое
3
Qo‘ying: «Сегодня ... не звонил. Мне ... звонить».
никто; некому
4
Nega «Никто не знал» gapida ikki inkor bor, «Спросить было не у кого» gapida esa bitta?
«Ни-»li olmosh bilan fe’l oldida yana «не» keladi; «не у кого» o‘zi inkor ma’noli, fe’l esa infinitivda.