Darslar 3 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, U. T. Yaminova, Z. X. Abduraimova. Rus tili, 7-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
3
Predmetning tashqi ko‘rinishi: qo‘shma sifatlar
Darslik: 9–11-betlar
MaqsadMurakkab sifatlarning yasalishini va yozilishini (qo‘shib yoki defis bilan) bilish.
Yangi so‘zlar
ko‘p qavatli · многоэтажныйsovuqqa chidamli · морозоустойчивыйqishloq xo‘jaligi · сельскохозяйственныйoch sariq · светло-жёлтый
Tushuntirish
Murakkab sifat ikki o‘zakning qo‘shilishidan yasaladi: «длинные ноги — длинноногий». Quyidagilar qo‘shib yoziladi: ot va uning bo‘ysunuvchi so‘zidan yasalganlar («железная дорога — железнодорожный», «любит мир — миролюбивый»); son + ot («девять этажей — девятиэтажный», «четыре года — четырёхлетний», «десять километров — десятикилометровый»); ravish + sifat yoki sifatdosh («мало известный — малоизвестный», «глубоко уважаемый — глубокоуважаемый»). Defis bilan yoziladi: teng huquqli qismlardan yasalganlar («юг и восток — юго-восточный», «научный и технический — научно-технический», «узбекский и русский — узбекско-русский») va rang tuslari («светло-розовый, тёмно-синий»). O‘zaklar orasida ko‘pincha bog‘lovchi «-о-» yoki «-е-» keladi: «длинн-о-ногий, бел-о-снежный».
Namunalar
«В саду». «В нашем саду растут двухметровые подсолнухи и низкорослые цветы. Дедушка сажает морозоустойчивые деревья. Яблоки у нас жёлто-красные, а листья осенью золотисто-оранжевые.»
Jadval: «шесть этажей — шестиэтажный»; «два года — двухлетний»; «светлый и зелёный — светло-зелёный»; «узбекский и русский — узбекско-русский (словарь)».
Sinfda faoliyat
«Составь слово». Jamoalar kartochkalarda yozilgan ikki so‘zdan («три года», «тёмный и синий») murakkab sifat yasaydilar. Har to‘g‘ri yozuv uchun bir ochko.
Mashq
1
Yasang: «восемь этажей, три года, много детей, любит свободу».