Kasb va mutaxassislik haqida: ot jinsi, «-ость» va kasb nomlari
Kasb nomlari ko‘pincha «-тель, -ист, -чик, -ник, -ец» qo‘shimchalari bilan yasaladi: «учитель, пианист, лётчик, художник, продавец». Ayol shaxsni bildirish uchun «-ниц-, -к-, -чиц-, -щиц-» qo‘shiladi: «учительница, пианистка, переводчица, продавщица». Ba’zi kasb nomlarining ayol jinsi shakli yo‘q: «врач, юрист, библиотекарь, дизайнер». Ular ham erkakka, ham ayolga aytiladi, jinsni esa boshqa so‘z ko‘rsatadi: «Моя сестра — юрист. Мой брат — юрист». Xarakter xislati sifatdan «-ость» qo‘shimchasi bilan yasaladi va ayol jinsidagi ot bo‘ladi: «смелый — смелость, вежливый — вежливость». Yumshoq belgi bilan tugagan otning jinsini unga bog‘langan so‘zdan bilamiz: «тёплый день» (erkak jinsi), «важная цель» (ayol jinsi).
| qo‘shimcha | erkak → ayol |
|---|---|
| -ниц- | водитель → водительница |
| -к- | студент → студентка |
| -чиц- | перевозчик → перевозчица |
| -щиц- | сварщик → сварщица |
Maktabning ochiq eshiklar kunida rus tilida gaplashadigan mehmon tibbiyot xonasiga kim qaraydi, deb so‘raydi. O‘quvchi xonani ko‘rsatib, «Это наша медсестра» deydi va mehmon xotirjam bo‘ladi.
Mehmonxona qabul xodimlari, gidlar va ko‘p tilli klinika xodimlari kasb nomlari va xislatlarni rus tilida aytib tushuntiradi.
Kelajakda xohlagan kasbingizni o‘ylab, ovoz chiqarib ayting: «Повару нужна аккуратность», so‘ng o‘zingiz uchun kasb va xislatni almashtiring.
«Кто это?» O‘qituvchi erkak kasb nomini aytadi («переводчик»), o‘quvchilar ayol shaklini aytadi («переводчица»). Agar ayol shakli bo‘lmasa («врач»), hamma o‘rnidan turadi.