ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Kasb va xarakter: ot jinsi va «-ость» qo‘shimchasi

Darslar 1 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, U. T. Yaminova, Z. X. Abduraimova. Rus tili, 7-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
1

Kasb va mutaxassislik haqida: ot jinsi, «-ость» va kasb nomlari

Darslik: 3–6-betlar
Maqsad«Профессия» mavzusida kasb nomlarini va xarakter xislatlarini ishlatish; sifatdan «-ость» bilan ot yasash; kasb nomlarining ayol jinsi shaklini hosil qilish.
Yangi so‘zlar
kasb · профессияxarakter xislati · черта характераmas’uliyat · ответственностьtarjimon · переводчик
Tushuntirish

Kasb nomlari ko‘pincha «-тель, -ист, -чик, -ник, -ец» qo‘shimchalari bilan yasaladi: «учитель, пианист, лётчик, художник, продавец». Ayol shaxsni bildirish uchun «-ниц-, -к-, -чиц-, -щиц-» qo‘shiladi: «учительница, пианистка, переводчица, продавщица». Ba’zi kasb nomlarining ayol jinsi shakli yo‘q: «врач, юрист, библиотекарь, дизайнер». Ular ham erkakka, ham ayolga aytiladi, jinsni esa boshqa so‘z ko‘rsatadi: «Моя сестра — юрист. Мой брат — юрист». Xarakter xislati sifatdan «-ость» qo‘shimchasi bilan yasaladi va ayol jinsidagi ot bo‘ladi: «смелый — смелость, вежливый — вежливость». Yumshoq belgi bilan tugagan otning jinsini unga bog‘langan so‘zdan bilamiz: «тёплый день» (erkak jinsi), «важная цель» (ayol jinsi).

qo‘shimchaerkak → ayol
-ниц-водитель → водительница
-к-студент → студентка
-чиц-перевозчик → перевозчица
-щиц-сварщик → сварщица
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktabning ochiq eshiklar kunida rus tilida gaplashadigan mehmon tibbiyot xonasiga kim qaraydi, deb so‘raydi. O‘quvchi xonani ko‘rsatib, «Это наша медсестра» deydi va mehmon xotirjam bo‘ladi.

Kim ishlatadi

Mehmonxona qabul xodimlari, gidlar va ko‘p tilli klinika xodimlari kasb nomlari va xislatlarni rus tilida aytib tushuntiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Kelajakda xohlagan kasbingizni o‘ylab, ovoz chiqarib ayting: «Повару нужна аккуратность», so‘ng o‘zingiz uchun kasb va xislatni almashtiring.

Namunalar
«Наша семья». «Мой старший брат — лётчик, а сестра — переводчица. Брату нужны смелость и точность, а сестре — внимательность и терпение. Тётя работает дизайнером, и дядя тоже дизайнер.»
ловкo‘zak+остьqo‘shimcha: ayol jinsdagi ot
Jadval: «бодрый — бодрость», «честный — честность», «ответственный — ответственность»; «художник — художница», «пианист — пианистка», «продавец — продавщица».
Sinfda faoliyat

«Кто это?» O‘qituvchi erkak kasb nomini aytadi («переводчик»), o‘quvchilar ayol shaklini aytadi («переводчица»). Agar ayol shakli bo‘lmasa («врач»), hamma o‘rnidan turadi.

Mashq
1
«-ость» bilan ot yasang: «честный, храбрый, внимательный, нежный».
2
Ayol shaklini yasang: «ученик, художник, переводчик, продавец».
3
«пианист, продавец, библиотекарь, художник» ichida qaysi so‘zning ayol shakli yo‘q?
4
Nega «Моя сестра — врач» deymiz, «врачиха» emas?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliEkspeditsiya klubining birinchi chiqishiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →