Bajarayotgan harakat bo‘yicha ta’rif: hozirgi zamon aniqlik sifatdoshi
Sifatdosh («причастие») fe’lning maxsus shakli: unda fe’lning belgilari (vid, zamon) ham, sifatning belgilari (jins, son, kelishik, «какой?» savoli) ham bor. Hozirgi zamon aniqlik sifatdoshi predmetning hozir bajarayotgan harakati bo‘yicha ta’rif beradi: «работающий станок, машина, собирающая хлопок». U faqat nesovershennyy vid fe’llaridan yasaladi: hozirgi zamon 3-shaxs ko‘plik shaklidan «-т» tushiriladi va «-щ-» + «ий» qo‘shiladi. I tuslanishda «-ущ-/-ющ-» («пишут — пишущий, читают — читающий»), II tuslanishda «-ащ-/-ящ-» («говорят — говорящий, держат — держащий»). Sifatdosh otga jins, son, kelishikda mos keladi. Sifatdosh oboroti otdan keyin kelsa, vergul bilan ajratiladi: «Машина, собирающая хлопок, работает в поле».
| tuslanish | fe’l | 3-shaxs ko‘plik | sifatdosh |
|---|---|---|---|
| I (-ущ-, -ющ-) | ждать | ждут | ждущий |
| II (-ащ-, -ящ-) | кричать | кричат | кричащий |
Rus tilidagi fotosuratga yozuv yozayotgan o‘quvchi suratga mos qisqa tavsifni tanlaydi: «Птица, сидящая на ветке». Yozuv suratni ko‘rmagan odamga ham tushunarli bo‘ladi.
Suratga yozuv yozuvchilar, muzey gidlari va jurnalistlar shaxs yoki narsani harakati bilan tavsiflaydi.
Kichik rasm chizib, ostiga bitta sifatdosh bilan rus tilida yozuv yozing, masalan, «Кот, спящий на подоконнике».
«Кто какой?» O‘quvchi sinfdoshining harakatini aytadi («Алишер отвечает»), sheriklari uni sifatdosh bilan ta’riflaydi: «Алишер, отвечающий у доски».