☰ Mundarija · Rus tili

L. N. Tolstoy: «Акула» hikoyasi

Darslar 33 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, U. T. Yaminova, Z. X. Abduraimova. Rus tili, 7-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
33

L. N. Tolstoy: «Акула» hikoyasi

Darslik: 115–119-betlar
MaqsadL. N. Tolstoyning hayoti va «Акула» hikoyasi mazmunini rus tilida aytib berish.
Yangi so‘zlar
kema sahni · палубаdengizchi · матросlangar · якорьakula · акула
Tushuntirish

Lev Nikolayevich Tolstoy (1828–1910) 1828-yil 9-sentabrda Tula guberniyasidagi Yasnaya Polyanada boy aristokrat oilasida tug‘ilgan. Bolaligi o‘tloq, dala va o‘rmonlar orasida o‘tgan; onasi u ikki yoshga to‘lmasdan vafot etgan, uy ta’limi va tarbiyasini olgan. Yigirma uch yoshida Kavkazga urushga ketgan va shu yerda «Детство», «Отрочество», «Юность» trilogiyasini yozishni boshlagan. U «Война и мир», «Анна Каренина», «Воскресение» romanlarini yozgan; asarlari dunyoning ko‘p tillariga tarjima qilingan. Tolstoy oddiy odamlarni hurmat qilgan: ular bilan birga haydagan, ekkan, o‘tin yorgan, dehqon bolalari uchun maktab ochgan, alifbo va darsliklar yozgan; ularga bolalar uchun hikoyalari ham kirgan. «Акула» hikoyasida kema Afrika qirg‘og‘ida langarda turadi, dengizchilar suvga sho‘ng‘iydi. Ikki bola ochiq dengizda poygalashadi, birdan akula ko‘rinadi, otasi – keksa artilleriyachi – to‘pdan otadi, akula halok bo‘ladi, bolalar qutuladi.

Namunalar
Hikoyada voqea ketma-ketligi: kechga yaqin ob-havo o‘zgardi; kapitan «Купаться!» deb baqirdi; bolalar eng avval suvga sakradi; ular yelkanda emas, ochiq dengizda suzdi; kimdir «Акула!» deb qichqirdi.
Xavf paytida: bolalar avval ogohlantirishni eshitmadi, keyin biri ortiga qaradi va ikkalasi har tomonga suzdi. Artilleriyachi to‘pga yugurib, mo‘ljalga oldi va otdi. Tutun tarqalgach, hamma o‘lgan akulaning sariq qornini ko‘rdi.
Sinfda faoliyat

«Qahramon kim?»: kim sizni ko‘proq qiziqtirdi – kapitan, matroslar, artilleriyachi yoki bolalar? Rus tilida «Мне больше всего понравился…, потому что…» deb ayting.

Mashq
1
Tolstoy qayerda va qachon tug‘ilgan?
2
Tolstoy dehqon bolalari uchun nima qildi?
3
«Акула» hikoyasida kema qayerda turardi?
4
Nima uchun hamma qo‘rquvdan qotib qoldi?