L. N. Tolstoy: «Акула» hikoyasi
Lev Nikolayevich Tolstoy (1828–1910) 1828-yil 9-sentabrda Tula guberniyasidagi Yasnaya Polyanada boy aristokrat oilasida tug‘ilgan. Bolaligi o‘tloq, dala va o‘rmonlar orasida o‘tgan; onasi u ikki yoshga to‘lmasdan vafot etgan, uy ta’limi va tarbiyasini olgan. Yigirma uch yoshida Kavkazga urushga ketgan va shu yerda «Детство», «Отрочество», «Юность» trilogiyasini yozishni boshlagan. U «Война и мир», «Анна Каренина», «Воскресение» romanlarini yozgan; asarlari dunyoning ko‘p tillariga tarjima qilingan. Tolstoy oddiy odamlarni hurmat qilgan: ular bilan birga haydagan, ekkan, o‘tin yorgan, dehqon bolalari uchun maktab ochgan, alifbo va darsliklar yozgan; ularga bolalar uchun hikoyalari ham kirgan. «Акула» hikoyasida kema Afrika qirg‘og‘ida langarda turadi, dengizchilar suvga sho‘ng‘iydi. Ikki bola ochiq dengizda poygalashadi, birdan akula ko‘rinadi, otasi – keksa artilleriyachi – to‘pdan otadi, akula halok bo‘ladi, bolalar qutuladi.
Xavf paydo bo‘lganda qisqa, baland va aniq so‘zlar yordam beradi. O‘quvchi suzish yoki o‘yin vaqtida «Осторожно!» deb ogohlantiradi va hamma to‘xtaydi.
Qutqaruvchilar, murabbiylar va yo‘l xodimlari ogohlantiruvchi so‘zlarni tez va aniq aytadi.
Sinfdoshingiz bilan «Осторожно!» va «Берегись!» so‘zlarini baland va aniq aytib mashq qiling.
«Qahramon kim?»: kim sizni ko‘proq qiziqtirdi – kapitan, matroslar, artilleriyachi yoki bolalar? Rus tilida «Мне больше всего понравился…, потому что…» deb ayting.