ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Unga nisbatan bajarilayotgan harakat: hozirgi zamon majhul sifatdoshi

Darslar 16 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, U. T. Yaminova, Z. X. Abduraimova. Rus tili, 7-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
16

Unga nisbatan bajarilayotgan harakat: hozirgi zamon majhul sifatdoshi

Darslik: 52–54-betlar
MaqsadHozirgi zamon majhul sifatdoshini («охраняемый, любимый») yasash; aniqlik va majhul sifatdoshni farqlash.
Yangi so‘zlar
qo‘riqlash · охранятьqo‘riqlanadigan · охраняемыйo‘rganmoq · изучатьhurmat · уважение
Tushuntirish

Majhul sifatdosh («страдательное причастие») predmetga nisbatan bajariladigan harakatni bildiradi. Hozirgi zamon majhul sifatdoshi harakat hozir bajarilayotganini ko‘rsatadi: «двор, подметаемый дворником» (hovlini farrosh supurmoqda). U faqat o‘timli nesovershennyy vid fe’llaridan yasaladi: hozirgi zamon 1-shaxs ko‘plik shakliga «-ый» qo‘shiladi, ya’ni I tuslanishda «-ем-» («читаем — читаемый, изучаем — изучаемый»), II tuslanishda «-им-» («любим — любимый, видим — видимый»); «ведём — ведомый». O‘timsiz fe’llardan («спать, ходить») bunday sifatdosh yasalmaydi. Harakatni bajaruvchi vositali kelishikda keladi: «книга, читаемая учеником». Sifatdosh jins, son va kelishikda otga mos keladi.

1-shaxs ko‘plik+ -ыйsifatdosh
слушаемслушаем + ыйслушаемый
ценимценим + ыйценимый
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Rus tilidagi bog‘ yozuvida shunday yozilgan: «Растения, выращиваемые в этом саду, не трогать». O‘quvchi nimaga tegmaslikni tushunib, gullarni saqlaydi.

Kim ishlatadi

Muzey va bog‘ yozuvlarini yozuvchilar, tarjimonlar va tadqiqotchilar harakat ostida bo‘lgan narsani sifatdosh bilan tasvirlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Biror sinf yoki hovli haqida «Класс, убираемый дежурными» kabi qisqa yozuv o‘ylab toping va ovoz chiqarib ayting.

Namunalar
«В музее». «Мы вошли в зал, посещаемый многими туристами. Древняя ваза, хранимая под стеклом, стоит на столе. Экскурсовод рассказывает о правителях, уважаемых народом.»
Solishtiring: «дворник, подметающий двор» (aniqlik) — «двор, подметаемый дворником» (majhul); «учитель, объясняющий тему» — «тема, объясняемая учителем».
Sinfda faoliyat

«Кто — что?» Juft bo‘lib: biri aniqlik sifatdoshli birikma aytadi («пчёлы, собирающие мёд»), ikkinchisi majhul shaklga aylantiradi («мёд, собираемый пчёлами»).

Mashq
1
Majhul sifatdosh yasang: «строит, получает, хранит, приглашает».
2
Majhul shaklga o‘tkazing: «Почтальон приносит письма».
3
Oxirni qo‘ying: «Мы идём по улице, украшаем... флагами», «Я читаю роман, любим... многими».
4
Nega «спать» fe’lidan hozirgi zamon majhul sifatdoshi yasalmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliHovlida qor qancha?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →