ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Inkor ma’nosini ifodalash: inkor ravishlari

Darslar 25 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, U. T. Yaminova, Z. X. Abduraimova. Rus tili, 7-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
25

Inkor ma’nosini ifodalash: inkor ravishlari

Darslik: 83–87-betlar
MaqsadInkor ravishlarini («никогда, нигде, некуда, некогда») to‘g‘ri yozish va ishlatish; «ни» va «не» farqini bilish.
Yangi so‘zlar
hech qachon · никогдаhech qayerda · нигдеhech qayoqqa · никудаvaqt yo‘q · некогда
Tushuntirish

Inkor ravishlari ham «ни-» va «не-» old qo‘shimchalari bilan yasaladi: «никак, нигде, никуда, ниоткуда, никогда» va «негде, некуда, неоткуда, незачем, некогда». Ular qo‘shib yoziladi. «Ни-» li ravish bo‘lsa, gapda yana «не» keladi (ikkinchi inkor): «Я никогда не был там. Здесь нигде нет воды». «Не-» li ravishlar «qilishga joy, vaqt, sabab yo‘q» ma’nosini beradi; fe’l infinitivda, shaxs jo‘nalish kelishigida: «Мне некуда идти. Ему некогда». Urg‘u «не-» li ravishlarda «не»ga tushadi: «не′где, не′куда, не′когда», «ни-» lilarda oxirgi bo‘g‘inga: «нигде′, никуда′, никогда′». «Не′когда» ikki ma’noda ishlatiladi: 1) vaqt yo‘q («Мне не′когда»); 2) bir vaqtlar («Не′когда здесь жили мамонты»).

★Esda tuting
«ни-» da urg‘u «ни» dan keyingi bo‘g‘inda, «не-» da esa «не» da: нигде′ — не′где.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Shoshiltirayotgan rus tilida gapiradigan do‘stiga bizning o‘quvchi xotirjam javob beradi: «Торопиться ни к чему». Do‘sti tinchlanadi.

Kim ishlatadi

Murabbiylar, ofitsiantlar va ma’lumot xodimlari rus tilida «kerak emas» ma’nosini mehr bilan ifodalaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bitta gap ayting, unda «Здесь негде оставить сумку» kabi, joy yo‘qligini bildiruvchi inkor ravish bo‘lsin.

Namunalar
«Каникулы». «— Куда ты едешь летом? — Никуда, мне некогда: я помогаю в саду. — А где твоя тетрадь? — Нигде не вижу, искать негде: все полки пусты.»
Jadval: «где? — нигде′ / не′где»; «куда? — никуда′ / не′куда»; «откуда? — ниотку′да / не′откуда»; «зачем? — низаче′м / не′зачем»; «когда? — никогда′ / не′когда»; «как? — ника′к».
Sinfda faoliyat

«Никогда — всегда». O‘qituvchi savol beradi («Ты когда-нибудь был в цирке?»). O‘quvchilar o‘ynab «Никогда не был» deb javob beradi; o‘qituvchi ikkinchi inkorni tekshiradi.

Mashq
1
Inkor bilan javob bering: «Где ты гулял в субботу?», «Куда ты идёшь?», «Когда ты там был?»
2
To‘ldiring: «Мне ... идти», «Мы ... не были», «... ждать писем».
3
Olmosh yoki ravish: «никто, нигде, нечего, некогда, никуда, ничем».
4
Nega «Я нигде не был»da ikkita inkor bor?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBahorgi daryoni ko‘rish rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →