Noaniq shaxs va predmet: noaniq olmoshlar
Noaniq olmoshlar noma’lum shaxs, predmet yoki belgini bildiradi. Ular «кто, что, какой, чей, сколько» so‘roq olmoshlariga «-то, -нибудь, -либо» qo‘shimchalarini yoki «кое-» old qo‘shimchasini qo‘shib yasaladi: «кто-то, что-нибудь, кто-либо, кое-кто». Alohida olmoshlar ham bor: «некто, нечто, некоторый, несколько». «-то, -нибудь, -либо» va «кое-» defis bilan yoziladi. «-то» narsa bor-u, lekin noma’lumligini ko‘rsatadi: «Кто-то постучал». «-нибудь, -либо» ixtiyoriy, istalgan degan ma’no beradi va ko‘pincha savol, buyruq yoki kelasi zamon gaplarida keladi: «Принеси что-нибудь почитать». «Кое-» da gapiruvchi biladi, lekin aytmaydi: «Я кое-что знаю». Turlanganda predlog olmoshning ichiga kirmaydi: «кто-то — кого-то — кому-то — кем-то — о ком-то»; «некто» faqat bosh kelishikda, «нечто» bosh va tushum kelishigida qo‘llanadi.
| qo‘shimcha | ma’no | misol |
|---|---|---|
| -то | noma’lum, lekin aniq | где-то |
| -нибудь | istalgan | куда-нибудь |
| -либо | istalgan (rasmiy) | когда-либо |
| кое- | aytmayman, bilaman | кое-где |
Kutubxonaga kirgan rus tilida gapiradigan mehmon nima o‘qishni bilmay turibdi. O‘quvchi unga «Вам нужна какая-нибудь книга?» deb muloyim savol beradi va mehmon xohlagan mavzusini aytadi.
Kutubxonachilar, do‘kon maslahatchilari va ma’lumot xodimlari noaniq istakni rus tilida muloyim savol bilan aniqlaydi.
Ikki savol tuzing: «Ты где-нибудь видел мою ручку?» va «Хочешь какую-нибудь игру?»; hamda ularni sinfdoshingizga ovoz chiqarib ayting.
Sirli quti. Sinfdoshingiz qutiga biror narsa yashiradi. Siz «Там что-нибудь мягкое?» deb so‘raysiz; u «Да, там что-то мягкое» deb javob beradi. Topguncha so‘rang.