Darslar 8 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, U. T. Yaminova, Z. X. Abduraimova. Rus tili, 7-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
8
Noaniq shaxs va predmet: noaniq olmoshlar
Darslik: 27–30-betlar
MaqsadNoaniq olmoshlarni («кто-то, что-нибудь, кое-что, некто, несколько») yasash, yozish va turlash.
Yangi so‘zlar
kimdir · кто-тоnimadir · что-тоba’zi bir narsa · кое-чтоbir necha · несколько
Tushuntirish
Noaniq olmoshlar noma’lum shaxs, predmet yoki belgini bildiradi. Ular «кто, что, какой, чей, сколько» so‘roq olmoshlariga «-то, -нибудь, -либо» qo‘shimchalarini yoki «кое-» old qo‘shimchasini qo‘shib yasaladi: «кто-то, что-нибудь, кто-либо, кое-кто». Alohida olmoshlar ham bor: «некто, нечто, некоторый, несколько». «-то, -нибудь, -либо» va «кое-» defis bilan yoziladi. «-то» narsa bor-u, lekin noma’lumligini ko‘rsatadi: «Кто-то постучал». «-нибудь, -либо» ixtiyoriy, istalgan degan ma’no beradi va ko‘pincha savol, buyruq yoki kelasi zamon gaplarida keladi: «Принеси что-нибудь почитать». «Кое-» da gapiruvchi biladi, lekin aytmaydi: «Я кое-что знаю». Turlanganda predlog olmoshning ichiga kirmaydi: «кто-то — кого-то — кому-то — кем-то — о ком-то»; «некто» faqat bosh kelishikda, «нечто» bosh va tushum kelishigida qo‘llanadi.
Namunalar
«Звонок». «Вчера вечером кто-то позвонил в дверь, но на площадке было пусто. На коврике лежало что-то в белой бумаге. Мама сказала: “Спроси у кого-нибудь из соседей, чей это пакет”. Я спросил и узнал кое-что интересное: это подарок от бабушки.»
Sirli quti. Sinfdoshingiz qutiga biror narsa yashiradi. Siz «Там что-нибудь мягкое?» deb so‘raysiz; u «Да, там что-то мягкое» deb javob beradi. Topguncha so‘rang.
Mashq
1
Mos olmoshni qo‘ying: 1) «Вчера ... звонил тебе». 2) «Если ... позвонит, скажи, что я дома». 3) «Я знаю ..., но не скажу». 4) «Принеси мне ... почитать».