☰ Mundarija · Rus tili

Bahor she’rlari: F. I. Tyutchev, A. A. Fet, I. S. Nikitin

Darslar 31–32 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, U. T. Yaminova, Z. X. Abduraimova. Rus tili, 7-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
31

F. I. Tyutchev: «Весенние воды», «Весенняя гроза»

Darslik: 108–111-betlar
MaqsadF. I. Tyutchev haqida kitobdagi ma’lumotni va «Весенние воды», «Весенняя гроза» she’rlari mazmunini rus tilida aytib berish; olmoshlantirish va epitetni topish.
Yangi so‘zlar
xabarchi · гонецuyg‘otmoq · будитьmomaqaldiroq · грозаoqim · поток
Tushuntirish

Fyodor Ivanovich Tyutchev (1803–1873) 1803-yil 23-noyabrda Oryol guberniyasida dvoryan oilasida tug‘ilgan. 1819-yilda Moskva universitetiga kirgan, uni bitirgach diplomat bo‘lib, ko‘p yillar chet elda yashagan. Birinchi she’rlar to‘plami 1854-yilda chiqqan: unda shoir tabiat haqida mehr bilan yozadi, fikr va tuyg‘ularini bo‘lishadi. «Весенние воды» she’rida dalalarda hali qor oppoq, lekin suvlar allaqachon shov-shuv qiladi: ular bahor xabarchilari, «Весна идёт!» deb hamma yerga jar soladi, ortidan esa may kunlarining xushchaqchaq xoro keladi. «Весенняя гроза» – may boshidagi birinchi momaqaldiroq haqida: u o‘ynab-kulib gumburlaydi, yomg‘ir marvariddek tomadi, quyosh ipga o‘xshab tillaranglatadi, qushlar va o‘rmon momaqaldiroqqa xursand javob qaytaradi. Bunda jonlantirish bor: «гром … резвяся и играя».

Namunalar
«Весенние воды»: qor hali bor, suv esa bahor kelganini e’lon qiladi. Bu she’rda suvlar tirik xabarchilar kabi tasvirlangan.
«Весенняя гроза»: «гром грохочет в небе голубом» – tasvir quvnoq; epitetlar: «весенний», «первый», «проворный». «Перлы дождевые» – yomg‘ir tomchilari marvaridga o‘xshatilgan metafora.
Sinfda faoliyat

«Rassom bo‘ling»: har bir to‘rtlik uchun qanday rasm chizishingizni rus tilida aytib bering («Я нарисовал бы белое поле и бегущие ручьи»).

Mashq
1
Tyutchev qayerda o‘qigan va kim bo‘lib ishlagan?
2
«Весенние воды»da suvlar kim?
3
«Весенняя гроза»dan jonlantirishga misol keltiring.
4
Nima uchun «перлы дождевые» – metafora?