☰ Mundarija · Rus tili

B. N. Polevoy: «Повесть о настоящем человеке»

Darslar 38 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, U. T. Yaminova, Z. X. Abduraimova. Rus tili, 7-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
38

B. N. Polevoy: «Повесть о настоящем человеке»dan parchalar

Darslik: 147–155-betlar
MaqsadB. N. Polevoyning hayoti va «Повесть о настоящем человеке» parchalari mazmunini rus tilida aytib berish; nega Meresyev “haqiqiy inson” ekanini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
uchuvchi-qiruvchi · лётчик-истребительprotez · протезkasalxona · госпитальmaqsad · цель
Tushuntirish

Boris Nikolayevich Polevoy (1908–1981) – haqiqiy familiyasi Kampov; 1908-yil 17-martda Moskvada huquqshunos oilasida tug‘ilgan, 1913-yildan oilasi Tverda yashagan. Bolaligida Gogol, Pushkin, Lermontov, Nekrasov, Turgenev, Nikitin va Chexov asarlarini o‘qigan; eng sevimli yozuvchisi – M. Gorkiy. 1926-yilda sanoat texnikumini bitirib, to‘qimachilik fabrikasida ishlagan. Oltinchi sinfda ilk maqolasini bosdirgan, kasbiy jurnalistika bilan 1928-yildan shug‘ullangan. Urushdan so‘ng, 1946-yilda «Повесть о настоящем человеке» chiqqan (kitobda «urush yillarida» deyilgan): bosh qahramon – uchuvchi-qiruvchi Aleksey Meresyev, ikkala oyog‘idan ayrilib, saflarga qaytgan va urush qahramoni bo‘lgan. Parchada Aleksey qor ustida og‘riqdan hushidan ketadi, o‘rmon kesilgan joyda bolalar uni topadi va qishloqqa olib boradi, so‘ng Moskva gospitaliga yuborishadi. Professor «Носа не вешать!» (tushkunlikka tushma) deydi. Aleksey uchuvchi Karpovich haqidagi maqolani o‘qib, maqsad qo‘yadi: yana uchish. Og‘riqqa chidab mashq qiladi, besh oy o‘qiydi va saflarga qaytadi. Ikkinchi parchada u nemis asi bilan peshma-pesh jang qiladi, yoqilg‘isi deyarli tugaganda ham o‘rmon ustidan uchib, samolyotni aerodromga qo‘ndiradi, polkovnik uni maqtaydi.

Namunalar
Parcha I: Aleksey og‘riq bilan uyg‘onadi; butalar ortidan rus tilida bolalar ovozi eshitiladi. U «Я русский, я лётчик» deydi va yig‘laydi. Shifokor haqiqatni aytadi: gangrena, lekin «безвыходных положений нет».
Parcha II: peshma-pesh hujumda Meresyev ko‘zini yummaydi; nemis asi chekinadi, Aleksey uni uradi. Yoqilg‘i strelkasi nolga yaqin, u «Лететь, пока не остановится мотор!» deb qaror qiladi va samolyotni aerodromga qo‘ndiradi.
Sinfda faoliyat

«Haqiqiy inson nima?»: guruhda Meresyevning irodasini ko‘rsatuvchi 3 ta so‘z yoki ibora toping (masalan, «цель жизни», «гимнастика», «не отстану») va nima uchun uni shunday atashlarini ayting.

Mashq
1
Polevoyning haqiqiy familiyasi nima?
2
Meresyev kim?
3
Meresyev qanday maqsad qo‘ydi?
4
Nima uchun Meresyevni «haqiqiy inson» deyishadi?