Boshqa predmetga o‘tadigan harakat: o‘timli fe’llar
Harakat boshqa kishi yoki narsaga o‘tadigan fe’llar o‘timli fe’llar («переходные глаголы») deyiladi. Ular predlogsiz tushum kelishigidagi ot bilan keladi va «кого? что?» savollariga javob oladi: «читать книгу, встречать друга, украшать ёлку, любить маму». Qolgan fe’llar o‘timsiz: «идти, спать, жить, смеяться, стоять». «Идти в школу» o‘timli emas: «в школу» tushum kelishigida bo‘lsa ham, predlog bilan keladi. Tushum kelishigi shakli: «-а, -я» bilan tugagan otlar «-у, -ю» oladi («книга — книгу, сестра — сестру»); jonsiz otlarda bosh kelishik bilan bir xil («вижу дом, окно»); jonli erkak jinsdagi va jonli ko‘plikdagi otlarda qaratqich kelishigi bilan bir xil («встречаю друга, вижу учеников»).
| o‘timli (+ tushum) | o‘timsiz |
|---|---|
| варить суп | плавать в реке |
| чинить часы | сидеть дома |
Rus tilidagi qo‘llanmada qog‘oz buyum yasash ko‘rsatmasi bor: «Возьмите лист бумаги, сложите его пополам». O‘quvchi fe’llarni tushunib, ishni to‘g‘ri bajaradi.
Qo‘llanma yozuvchilar, video muallimlar va tarjimonlar ko‘rsatmalarni ravshan fe’llar bilan beradi.
Ovoz chiqarib «Сложите лист бумаги пополам» deb ayting va qog‘ozni shunday buklab ko‘ring.
«Кого? Что?» O‘qituvchi fe’l aytadi («приглашать»), o‘quvchilar tushum kelishigida ot qo‘shib birikma tuzadi va «кого?» yoki «что?» savolini aytadi.