☰ Mundarija · Rus tili

A. T. Tvardovskiy, R. Farxodi, Mark Tven

Darslar 39–41 · 3 ta dars · S. Yu. Islambekova, U. T. Yaminova, Z. X. Abduraimova. Rus tili, 7-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
39

A. T. Tvardovskiy: «Рассказ танкиста»

Darslik: 155–158-betlar
MaqsadA. T. Tvardovskiy haqidagi ma’lumotni va «Рассказ танкиста» she’ri mazmunini rus tilida aytib berish.
Yangi so‘zlar
tankchi · танкистjang · бойto‘p · пушкаo‘g‘il bola · парнишка
Tushuntirish

Aleksandr Trifonovich Tvardovskiy (1910–1971) 1910-yilda Smolensk yaqinida kitob o‘qiydigan temirchi oilasida tug‘ilgan. Uyda qish oqshomlari Pushkin, Gogol, Lermontov va Nekrasov asarlari ovoz chiqarib o‘qilgan. U qishloq maktabida o‘qigan, juda erta she’r yoza boshlagan: o‘n to‘rt yoshida Smolensk gazetalariga kichik xabar va she’rlar yuborgan. Moskvadagi tarix, falsafa va adabiyot institutini bitirgan. Ikkinchi jahon urushida harbiy gazetaning maxsus muxbiri bo‘lgan. «Рассказ танкиста» she’rida qaynoq jang tasvirlanadi: tankchilar ko‘cha uchun jang qilib maydonga yorib o‘tmoqchi, dushman to‘pi esa qayerdan otayotgani noma’lum. Birdan bir o‘g‘il bola yugurib kelib, to‘p qayerda ekanini bilishini aytadi va tankda ketib ko‘rsatishni so‘raydi. Komandir uni tankka oladi, tank dushman to‘pini orqadan bosib o‘tadi. Komandir bolaga rahmat aytib, qo‘lini siqadi; faqat uning ismini so‘rashni unutganidan afsuslanadi.

Namunalar
Komandir va bola: bola «Товарищ командир!» deb yugurib keladi va dushman to‘pi qayerdaligini bilishini aytadi. Komandir uni darhol tankka chiqaradi: jang kutmaydi, shuning uchun qaror tez.
Jadval namunasi (o‘z so‘zlarimiz bilan): komandir – to‘p qayerdaligini so‘raydi, bolani tankka taklif qiladi, oxirida rahmat aytadi; bola – to‘pni bilishini, sudralib borib ko‘rganini va yo‘l ko‘rsatishini aytadi.
Sinfda faoliyat

«Jadval va klaster»: «Слова командира» / «Слова мальчика» jadvalini to‘ldiring; keyin bolani ta’riflovchi sifatlarni («смелый», «быстрый», «храбрый») klasterga yozing.

Mashq
1
Tvardovskiy qayerda va qanday oilada tug‘ilgan?
2
Urush yillarida u kim bo‘lib ishlagan?
3
Bola tankchilarga qanday yordam taklif qildi?
4
Nima uchun komandir bolani tezda tankka oldi?