Darslar 6–7 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, U. T. Yaminova, Z. X. Abduraimova. Rus tili, 7-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
6
Hisob tartibi: tartib sonlar va sanalar
Darslik: 20–25-betlar
MaqsadTartib sonlarni yasash va turlash; sana va yilni to‘g‘ri aytish va yozish.
Yangi so‘zlar
tartib soni · порядковое числительноеsana · датаyil · годtug‘ilgan kun · день рождения
Tushuntirish
Tartib son «который? какой по счёту?» savoliga javob beradi va sifat kabi turlanadi: «первый, первая, первое, первые». Yasalishi: «два — второй, три — третий (третья, третье, третьи), семь — седьмой, восемь — восьмой, сорок — сороковой, сто — сотый, тысяча — тысячный». Murakkab tartib sonda faqat oxirgi so‘z tartib son bo‘ladi va faqat u turlanadi: «двадцать пятый, сто тридцать вторая страница». «Какое сегодня число?» degan savolga «первое сентября» (bosh kelishik, o‘rta jins) deb javob beramiz. «Когда?» savoliga esa kun qaratqich kelishigida aytiladi: «первого сентября», yil esa «года» so‘zi bilan: «шестого ноября тысяча девятьсот семьдесят седьмого года». «В каком году?» deganda: «в две тысячи двадцатом году».
Namunalar
«Даты истории». «Ташкентское метро открылось шестого ноября тысяча девятьсот семьдесят седьмого года. Великий поэт Алишер Навои родился девятого февраля тысяча четыреста сорок первого года.»
Savol-javob: «Какое сегодня число?» — «Сегодня четвёртое октября». «Когда мы отмечаем Навруз?» — «Двадцать первого марта».
Sinfda faoliyat
«Календарь». O‘quvchilar navbat bilan sanani so‘rashadi («Какое сегодня число?», «Когда твой день рождения?»), sherigi to‘liq tartib son bilan javob beradi.
Mashq
1
Tartib son yasang: 13, 40, 90, 100.
тринадцатый, сороковой, девяностый, сотый
2
So‘z bilan yozing: «32 автобус, 154 страница, 2026 год».
тридцать второй автобус, сто пятьдесят четвёртая страница, две тысячи двадцать шестой год
3
1 sentabrni ikki savolga javob qilib ayting: «Какое число?» va «Когда?»
первое сентября; первого сентября
4
Nega «Когда?» savoliga «первого января», «Какое число?» ga esa «первое января» deymiz?
«Какое число?» — bosh kelishik (o‘rta jins, «число»ga mos); «Когда?» — kun qaratqich kelishigida.