Asosiy va qo‘shimcha harakat ketma-ket: sovershennyy vid ravishdoshi
Sovershennyy vid ravishdoshi «что сделав?» savoliga javob beradi va asosiy harakatdan oldin tugagan qo‘shimcha harakatni bildiradi: «Пообедав, дети пошли в парк». U infinitiv o‘zagidan yasaladi: unli o‘zakdan keyin «-в» («нарисовать — нарисовав, купить — купив, сказать — сказав»); o‘tgan zamon o‘zagi undosh bilan tugasa «-ши» («запереть — запер — заперши»; bunday shakl kam ishlatiladi). «-ся» li fe’llarda «-вшись»: «вернуться — вернувшись, умыться — умывшись». Asosiy va qo‘shimcha harakatni bir shaxs bajaradi, ravishdosh oboroti vergul bilan ajratiladi. Nesovershennyy bilan solishtiring: «Читая книгу, он улыбался» (bir vaqtda) va «Прочитав книгу, он вернул её» (avval o‘qidi, keyin qaytardi).
| fe’l turi | qo‘shimcha | misol |
|---|---|---|
| unli bilan tugagan o‘zak | -в | прибежать → прибежав |
| qaytim fe’l | -вшись | умыться → умывшись |
| ayrim fe’llar | -я | прийти → придя |
Sinf rahbari kun oxirida rus tilida eslatadi: «Выключив свет, закройте дверь». O‘quvchi avval nima, keyin nima qilishini tushunib, ishni tartib bilan bajaradi.
Qo‘llanma yozuvchilar, laborantlar va xavfsizlik xodimlari ikki ish tartibini bitta jumlada beradi.
Ertangi kuningiz uchun ikki qadamli ko‘rsatma yozing, masalan, «Вымыв руки, садись за стол».
«Что сначала?» O‘qituvchi ikki harakatni aytadi («открыть дверь, войти»). O‘quvchilar gapni ravishdosh bilan boshlaydi: «Открыв дверь, я вошёл».