ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Ketma-ket harakatlar: sovershennyy vid ravishdoshi; takrorlash

Darslar 19–20 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, U. T. Yaminova, Z. X. Abduraimova. Rus tili, 7-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
19

Asosiy va qo‘shimcha harakat ketma-ket: sovershennyy vid ravishdoshi

Darslik: 64–66-betlar
MaqsadSovershennyy vid ravishdoshini («написав, улыбнувшись») yasash va qo‘shimcha harakat avval bo‘lganini ifodalash.
Yangi so‘zlar
tugatib · закончивuyg‘onib · проснувшисьyuvinib · умывшисьketma-ket · последовательно
Tushuntirish

Sovershennyy vid ravishdoshi «что сделав?» savoliga javob beradi va asosiy harakatdan oldin tugagan qo‘shimcha harakatni bildiradi: «Пообедав, дети пошли в парк». U infinitiv o‘zagidan yasaladi: unli o‘zakdan keyin «-в» («нарисовать — нарисовав, купить — купив, сказать — сказав»); o‘tgan zamon o‘zagi undosh bilan tugasa «-ши» («запереть — запер — заперши»; bunday shakl kam ishlatiladi). «-ся» li fe’llarda «-вшись»: «вернуться — вернувшись, умыться — умывшись». Asosiy va qo‘shimcha harakatni bir shaxs bajaradi, ravishdosh oboroti vergul bilan ajratiladi. Nesovershennyy bilan solishtiring: «Читая книгу, он улыбался» (bir vaqtda) va «Прочитав книгу, он вернул её» (avval o‘qidi, keyin qaytardi).

fe’l turiqo‘shimchamisol
unli bilan tugagan o‘zak-вприбежать → прибежав
qaytim fe’l-вшисьумыться → умывшись
ayrim fe’llar-яприйти → придя
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf rahbari kun oxirida rus tilida eslatadi: «Выключив свет, закройте дверь». O‘quvchi avval nima, keyin nima qilishini tushunib, ishni tartib bilan bajaradi.

Kim ishlatadi

Qo‘llanma yozuvchilar, laborantlar va xavfsizlik xodimlari ikki ish tartibini bitta jumlada beradi.

Bugun sinab ko‘ring

Ertangi kuningiz uchun ikki qadamli ko‘rsatma yozing, masalan, «Вымыв руки, садись за стол».

Namunalar
«В походе». «Дойдя до реки, туристы остановились. Поставив палатку, они немного отдохнули. Набрав в бутылки чистой воды, они пошли дальше.»
Jadval: «купить — купив»; «прочитать — прочитав»; «встретиться — встретившись»; «сесть — сев».
Sinfda faoliyat

«Что сначала?» O‘qituvchi ikki harakatni aytadi («открыть дверь, войти»). O‘quvchilar gapni ravishdosh bilan boshlaydi: «Открыв дверь, я вошёл».

Mashq
1
Ravishdosh yasang: «нарисовать, решить, вернуться, причесаться».
2
Ikki gapni birlashtiring: «Я решил задачу. Я пошёл гулять».
3
Tanlang: «(Читая / Прочитав) книгу, я вернул её в библиотеку».
4
Nega sovershennyy ravishdosh avvalgi harakatni ko‘rsatadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliVideo qo‘ng‘iroq: Qoraqalpog‘istonHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →