Darslar 5 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, U. T. Yaminova, Z. X. Abduraimova. Rus tili, 7-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
5
Predmetlar soni: sanoq sonlar va ularning turlanishi
son · числоsanoq soni · количественное числительноеso‘m · сумyuz · сто
Tushuntirish
Sanoq son «сколько?» degan savolga javob beradi. Yumshoq belgi 5–20 va 30 sonlarda oxirida yoziladi («пять, двенадцать, двадцать, тридцать»), 50–80 va 500–900 sonlarda o‘rtasida yoziladi («пятьдесят, восемьсот, шестьсот»). «Сорок, девяносто, сто» turlanganda ikki shaklga ega: bosh va tushum kelishigida «сорок, девяносто, сто», qolgan kelishiklarda «сорока, девяноста, ста». «50–80» va «500–900» sonlarida ikkala qism ham turlanadi: «пятидесяти, пятьюдесятью, семисот, семьюстами». Qo‘shma sonlarda hamma so‘z turlanadi: «двухсот девяносто шести метров». «Тысяча» ayol jinsidagi ot («одна тысяча, две тысячи, пять тысяч»), «миллион» erkak jinsidagi ot («два миллиона, пять миллионов»).
Namunalar
«В школе». «В нашей школе учатся шестьсот сорок учеников. В ста метрах от школы находится библиотека. Библиотекарь знает о каждой из пятидесяти книг на новой полке.»
Turlanish: bosh kelishik «пятьдесят, семьсот»; qaratqich «пятидесяти, семисот»; jo‘nalish «пятидесяти, семистам»; vositali «пятьюдесятью, семьюстами»; o‘rin-payt «о пятидесяти, о семистах».
Sinfda faoliyat
«Сколько?» O‘qituvchi raqam aytadi, o‘quvchi uni so‘z bilan yozadi, so‘ng «до», «от», «около» predloglari bilan birga o‘qiydi («до пятидесяти»).
Mashq
1
Rus tilida so‘z bilan yozing: «до 15, от 30, из 60, около 500».
до пятнадцати, от тридцати, из шестидесяти, около пятисот