ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Harakatning o‘rni va vaqti: o‘rin va payt ravishlari

Darslar 23 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, U. T. Yaminova, Z. X. Abduraimova. Rus tili, 7-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
23

Harakatning o‘rni va vaqti: o‘rin va payt ravishlari

Darslik: 76–80-betlar
MaqsadO‘rin va payt ravishlarini farqlash, ularning yasalishini va «-о/-а» yozilishini bilish.
Yangi so‘zlar
yaqinda · вблизиuzoqdan · издалекаkechqurun · вечеромbir kuni · однажды
Tushuntirish

O‘rin ravishlari («наречия места») «где? куда? откуда?» savollariga javob beradi: «здесь, там, рядом, вверху, внизу, справа, слева, вперёд, сюда, туда, отсюда, оттуда, издалека». Payt ravishlari («наречия времени») «когда? как долго? с каких пор? до каких пор?» savollariga javob beradi: «утром, вечером, сегодня, вчера, рано, поздно, давно, недавно, долго, иногда, однажды, сначала, потом». Ular otdan, sifatdan yoki ravishdan yasaladi: «весна — весной, бок — сбоку, ночь — ночью, близкий — вблизи, высокий — высоко, ранний — рано». Old qo‘shimcha va ot predlogli birikma qo‘shib yoziladi (predlog old qo‘shimchaga aylanadi): «с боку — сбоку». Qoida: «в-, на-, за-» dan keyin «-о» («насухо, начисто, набело, запросто, вправо»); «из-, до-, с-» dan keyin «-а» («досуха, добела, докрасна, досыта, издалека»). Istisnolar ham bor, masalan «смолоду».

o‘rin: где? куда? откуда?vaqt: когда? как долго?
туттеперь
вправонадолго
снаружизимой
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Rus tilida gapiradigan mehmon kirishni so‘raydi. O‘quvchi «Идите прямо до конца коридора, и вы увидите вход» deydi va mehmon eshikni topadi.

Kim ishlatadi

Gidlar, haydovchilar va yo‘l ko‘rsatuvchi xodimlar joy va vaqt ravishlari bilan yo‘l tushuntiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinf ichida ovoz chiqarib yo‘nalish bering: «Доска — впереди, дверь — сзади», so‘ng o‘zingiz tanlagan narsalar uchun ham ayting.

Namunalar
«На даче». «Дедушка живёт далеко от города. Утром он встаёт рано и идёт к реке. Справа растёт ива, слева — старый тополь. Вдали виднеются горы. Назад он возвращается поздно вечером.»
Jadval: «где?» — «здесь, рядом, вверху»; «куда?» — «сюда, вверх, направо»; «откуда?» — «отсюда, снизу, издалека»; «когда?» — «утром, вчера, поздно»; «как долго?» — «долго, надолго»; «с каких пор?» — «давно, издавна».
Sinfda faoliyat

«Где и когда?» Jamoa ikkiga bo‘linadi. O‘qituvchi ravish aytadi («слева», «вчера»); jamoa «где?» yoki «когда?» deb to‘g‘ri savolni aytadi.

Mashq
1
O‘rin va payt ravishlarini ajrating: «рано, вблизи, потом, влево, сегодня, снизу».
2
Ravish yasang: «бок, весна, ночь, близкий».
3
«-о» yoki «-а»: «насух.., досух.., начист.., добел.., запрост..».
4
Nega «насухо»da «-о», «досуха»da «-а»?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBahor qachon boshlanadi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →