Harakatning o‘rni va vaqti: o‘rin va payt ravishlari
O‘rin ravishlari («наречия места») «где? куда? откуда?» savollariga javob beradi: «здесь, там, рядом, вверху, внизу, справа, слева, вперёд, сюда, туда, отсюда, оттуда, издалека». Payt ravishlari («наречия времени») «когда? как долго? с каких пор? до каких пор?» savollariga javob beradi: «утром, вечером, сегодня, вчера, рано, поздно, давно, недавно, долго, иногда, однажды, сначала, потом». Ular otdan, sifatdan yoki ravishdan yasaladi: «весна — весной, бок — сбоку, ночь — ночью, близкий — вблизи, высокий — высоко, ранний — рано». Old qo‘shimcha va ot predlogli birikma qo‘shib yoziladi (predlog old qo‘shimchaga aylanadi): «с боку — сбоку». Qoida: «в-, на-, за-» dan keyin «-о» («насухо, начисто, набело, запросто, вправо»); «из-, до-, с-» dan keyin «-а» («досуха, добела, докрасна, досыта, издалека»). Istisnolar ham bor, masalan «смолоду».
| o‘rin: где? куда? откуда? | vaqt: когда? как долго? |
|---|---|
| тут | теперь |
| вправо | надолго |
| снаружи | зимой |
Rus tilida gapiradigan mehmon kirishni so‘raydi. O‘quvchi «Идите прямо до конца коридора, и вы увидите вход» deydi va mehmon eshikni topadi.
Gidlar, haydovchilar va yo‘l ko‘rsatuvchi xodimlar joy va vaqt ravishlari bilan yo‘l tushuntiradi.
Sinf ichida ovoz chiqarib yo‘nalish bering: «Доска — впереди, дверь — сзади», so‘ng o‘zingiz tanlagan narsalar uchun ham ayting.
«Где и когда?» Jamoa ikkiga bo‘linadi. O‘qituvchi ravish aytadi («слева», «вчера»); jamoa «где?» yoki «когда?» deb to‘g‘ri savolni aytadi.