ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Faqat birlik yoki faqat ko‘plikdagi otlar

Darslar 2 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, U. T. Yaminova, Z. X. Abduraimova. Rus tili, 7-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
2

Birlik va ko‘plik: faqat birlikda yoki faqat ko‘plikda qo‘llanadigan otlar

Darslik: 7–9-betlar
MaqsadFaqat birlikda yoki faqat ko‘plikda qo‘llanadigan otlarni ajratish va ularni sifat hamda fe’l bilan to‘g‘ri bog‘lash.
Yangi so‘zlar
qaychi · ножницыta’til · каникулыyoshlar · молодёжьuzum · виноград
Tushuntirish

Rus tilida ba’zi otlar faqat birlikda qo‘llanadi. Bular yig‘ma otlar («молодёжь, детвора, листва»), xislat va holat nomlari («храбрость, терпение»), modda nomlari («молоко, мёд, золото, сахар») hamda meva-sabzavot nomlari («капуста, картофель, виноград, малина»). Boshqa otlar faqat ko‘plikda qo‘llanadi: juft yoki ikki qismli narsalar («ножницы, брюки, очки, ворота, джинсы»), ba’zi oziq-ovqatlar («сливки, макароны, консервы, дрожжи»), vaqt oralig‘i («каникулы, сутки») va o‘yinlar («шахматы, прятки, шашки»). Sifat va fe’l bunday otga mos keladi: «большие ножницы», «зимние каникулы», «очки лежат». Bitta narsani aytmoqchi bo‘lsak, «пара брюк» (bir juft shim) deymiz.

guruhmisol
yig‘ma otlar (faqat birlik)листва, детвора
mavhum otlar (faqat birlik)доброта
modda otlari (faqat birlik)соль, железо
ikki qismli narsalar (faqat ko‘plik)щипцы, весы
o‘yinlar (faqat ko‘plik)шашки
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab yo‘qolgan buyumlar qutisida kimdir soat qoldirgan. O‘quvchi rus tilida gapiradigan mehmondan «Это ваши часы?» deb so‘raydi va soat egasiga qaytadi.

Kim ishlatadi

Yo‘qolgan buyumlar xodimlari, kutubxonachilar va do‘kon sotuvchilari buyum nomlarini to‘g‘ri aytishi kerak.

Bugun sinab ko‘ring

Ovoz chiqarib ikki gap ayting: «Эти шорты новые» va «Эти часы идут». Sifat va fe’lning ko‘plik qo‘shimchalarini diqqat bilan tinglang.

Namunalar
«В магазине». «Мама купила свежую капусту, сладкий виноград и макароны. Мне она взяла тёплые джинсы, а брату — шахматы. Скоро начнутся летние каникулы.»
Jadval: faqat birlik — «молоко, храбрость, золото, молодёжь»; faqat ko‘plik — «ножницы, шахматы, сливки, сутки».
Sinfda faoliyat

«Birlik yoki ko‘plik?» O‘qituvchi ot aytadi («очки»). Agar faqat ko‘plikda bo‘lsa, o‘quvchilar ikki qo‘lini ko‘taradi; faqat birlikda bo‘lsa, bir qo‘lini.

Mashq
1
Qaysi so‘zlar faqat birlikda: «молоко, брюки, храбрость, сутки, золото»?
2
To‘g‘ri fe’lni tanlang: «Каникулы (начался / начались)».
3
Guruhlarga ajrating: «шахматы, прятки, сливки, макароны» (o‘yinlar / oziq-ovqat).
4
Nega «одна брюка» deb bo‘lmaydi? Qanday aytamiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKo‘lmak suvidagi mitti hayvonlar izidanHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →