☰ Mundarija · Rus tili

N. A. Nekrasov: «Мороз, Красный нос» dostonidan parcha

Darslar 29 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, U. T. Yaminova, Z. X. Abduraimova. Rus tili, 7-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
29

N. A. Nekrasov: «Мороз, Красный нос» dostonidan parcha

Darslik: 99–101-betlar
MaqsadN. A. Nekrasovning hayoti va «Мороз, Красный нос» dostonidan parchani rus tilida aytib berish; metafora nima ekanini bilish.
Yangi so‘zlar
rahnamo, voyevoda · воеводаqarag‘ayzor · борmol-mulk, egalik · владеньяnaqsh · узор
Tushuntirish

Nikolay Alekseyevich Nekrasov (1821–1878) 1821-yil 10-dekabrda Ukrainadagi Nemirov shaharchasida tug‘ilgan; yoshligi Yaroslavl yaqinidagi Greshnevo qishlog‘ida, otasining mulkida o‘tgan. Otasi o‘g‘li ofitser bo‘lishini, onasi esa gimnaziyani bitirib universitetga kirishini xohlagan. 1832–1837-yillarda Yaroslavl gimnaziyasida o‘qigan. O‘n olti yoshida otasining irodasiga qarshi Peterburgga ketgan, shu sababli moddiy yordamsiz qolgan, boshpanasiz va mablag‘siz universitet haqidagi fikrdan voz kechgan. Qiyinchiliklarga qaramay, irodasi va iste’dodi g‘alaba qozongan: 1840-yilda birinchi to‘plami «Мечты и звуки» chiqqan, chinakam shuhrat esa 1856-yilgi to‘plamdan keyin kelgan. Uning asosiy mavzusi – rus xalqi; u xalq haqida va xalq uchun yozgan. Metafora – so‘zni o‘xshashlik asosida ko‘chma ma’noda qo‘llash.

Namunalar
Parcha mazmuni: Mo‘roz-voyevoda o‘z mulkini aylanib chiqadi. U shamol emas, oqayotgan soy ham emas. Tekshiradi: qor yo‘llarni bosganmi, daraxtlar naqshi chiroylimi, muz mustahkammi. Quyosh uning to‘zg‘in soqolida o‘ynaydi.
Kitobdagi metafora namunalari: «Идёт – по деревьям шагает» (Mo‘roz daraxtlar ustida yuradi) va «Не ветер бушует над бором». Mo‘roz tirik odamdek tasvirlangan – bu jonlantirish ham bo‘ladi.
Sinfda faoliyat

«Мороз-воевода»: bir o‘quvchi Mo‘roz rolida «Я обхожу свои владенья» deb o‘z mulkini aylanib chiqadi, boshqalar nimani tekshirayotganini rus tilida aytadi.

Mashq
1
Nekrasov qachon va qayerda tug‘ilgan?
2
Nekrasovning birinchi to‘plami qanday atalgan?
3
Parchada Mo‘roz-voyevoda nima qiladi?
4
Nima uchun «Идёт – по деревьям шагает» metafora hisoblanadi?