N. A. Nekrasov: «Мороз, Красный нос» dostonidan parcha
Nikolay Alekseyevich Nekrasov (1821–1878) 1821-yil 10-dekabrda Ukrainadagi Nemirov shaharchasida tug‘ilgan; yoshligi Yaroslavl yaqinidagi Greshnevo qishlog‘ida, otasining mulkida o‘tgan. Otasi o‘g‘li ofitser bo‘lishini, onasi esa gimnaziyani bitirib universitetga kirishini xohlagan. 1832–1837-yillarda Yaroslavl gimnaziyasida o‘qigan. O‘n olti yoshida otasining irodasiga qarshi Peterburgga ketgan, shu sababli moddiy yordamsiz qolgan, boshpanasiz va mablag‘siz universitet haqidagi fikrdan voz kechgan. Qiyinchiliklarga qaramay, irodasi va iste’dodi g‘alaba qozongan: 1840-yilda birinchi to‘plami «Мечты и звуки» chiqqan, chinakam shuhrat esa 1856-yilgi to‘plamdan keyin kelgan. Uning asosiy mavzusi – rus xalqi; u xalq haqida va xalq uchun yozgan. Metafora – so‘zni o‘xshashlik asosida ko‘chma ma’noda qo‘llash.
Ustaning ishidan hayratda qolgan kishi unga «У вас золотые руки» deydi. Bu so‘zma-so‘z emas, mahoratga berilgan baho ekanini bilgan o‘quvchi uni to‘g‘ri tushunadi.
Tarjimonlar, jurnalistlar va reklama yozuvchilar so‘zlarning ko‘chma ma’nosini farqlab, to‘g‘ri tarjima qiladi.
O‘zbek tilidagi biror ko‘chma iborani tanlab, uning to‘g‘ri va haqiqiy ma’nosini ikki gap bilan tushuntiring.
| o‘xshatish | metafora |
|---|---|
| Лунный свет, как серебро. | Серебро лунного света. |
«Мороз-воевода»: bir o‘quvchi Mo‘roz rolida «Я обхожу свои владенья» deb o‘z mulkini aylanib chiqadi, boshqalar nimani tekshirayotganini rus tilida aytadi.