M. Yu. Lermontov va «Бородино» she’ri
Mixail Yuryevich Lermontov (1814–1841) Moskvada tug‘ilgan; uch yoshida onasidan ayrilgan va buvisi Yelizaveta Alekseyevna Arsenyeva qo‘lida Tarxanlar mulkida o‘sgan. Buvisi uni davolash uchun Kavkazga olib borgan, shuning uchun u Kavkaz tabiatini yoshligidan sevib qolgan. U Moskva Oliy zodagonlar pansionida, so‘ng universitetda (huquq fakulteti) o‘qigan, 1832-yildan 1835-yilgacha Gvardiya praporshchiklari maktabida tahsil olgan. Shoir Kavkazga ikki marta surgun qilingan: 1837-yilda «Смерть поэта» she’ri uchun, 1840-yilda duel uchun; shu yillarda «Мцыри», «Герой нашего времени», «Три пальмы» yaratilgan. Lermontov 1841-yil 15-iyulda duelda o‘ldirilgan (sana eski uslubda). «Бородино» — 1812-yil urushining katta jangi haqidagi she’r. Yosh askarlar keksa askardan nega Moskva frantsuzlarga berilganini so‘raydi; u jangdan oldingi kunlarni, ikki kunlik otishmani, tunni va ertalabki hal qiluvchi jangni eslaydi. U oddiy rus askarlarining jasoratini maqtaydi.
O‘quvchi katta yoshli kishidan maktabdagi bolalik xotirasini so‘rab (ruxsati bilan) eshitadi va uni o‘z so‘zlari bilan boshqa kishiga qaytarib aytadi. Shunda voqea yo‘qolib ketmaydi.
Tarixchilar, jurnalistlar va muzey xodimlari xotiralarni yozib olib, boshqalarga qisqa va to‘g‘ri yetkazadi.
Kattalardan biri aytgan kichik voqeani uch qisqa gapda o‘z so‘zlaringiz bilan qaytarib ayting.
«Старый солдат и молодые». Sinfdan uchta o‘quvchi: ikkitasi yosh askar savol beradi («Что было дальше?»), biri keksa askar sifatida «Бородино» mazmunidan javob beradi.