M. Yu. Lermontov va «Бородино» she’ri
Mixail Yuryevich Lermontov (1814–1841) Moskvada tug‘ilgan; uch yoshida onasidan ayrilgan va buvisi Yelizaveta Alekseyevna Arsenyeva qo‘lida Tarxanlar mulkida o‘sgan. Buvisi uni davolash uchun Kavkazga olib borgan, shuning uchun u Kavkaz tabiatini yoshligidan sevib qolgan. U Moskva Oliy zodagonlar pansionida, so‘ng universitetda (huquq fakulteti) o‘qigan, 1832-yildan 1835-yilgacha Gvardiya praporshchiklari maktabida tahsil olgan. Shoir Kavkazga ikki marta surgun qilingan: 1837-yilda «Смерть поэта» she’ri uchun, 1840-yilda duel uchun; shu yillarda «Мцыри», «Герой нашего времени», «Три пальмы» yaratilgan. Lermontov 1841-yil 15-iyulda duelda o‘ldirilgan (sana eski uslubda). «Бородино» — 1812-yil urushining katta jangi haqidagi she’r. Yosh askarlar keksa askardan nega Moskva frantsuzlarga berilganini so‘raydi; u jangdan oldingi kunlarni, ikki kunlik otishmani, tunni va ertalabki hal qiluvchi jangni eslaydi. U oddiy rus askarlarining jasoratini maqtaydi.
«Старый солдат и молодые». Sinfdan uchta o‘quvchi: ikkitasi yosh askar savol beradi («Что было дальше?»), biri keksa askar sifatida «Бородино» mazmunidan javob beradi.