☰ Mundarija · Rus tili

Bahor she’rlari: F. I. Tyutchev, A. A. Fet, I. S. Nikitin

Darslar 31–32 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, U. T. Yaminova, Z. X. Abduraimova. Rus tili, 7-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
32

A. A. Fet va I. S. Nikitin: bahor va tong she’rlari

Darslik: 111–115-betlar
MaqsadA. A. Fet va I. S. Nikitin haqidagi ma’lumotni va «Я пришёл к тебе с приветом...» hamda «Утро» she’rlari mazmunini rus tilida aytib berish.
Yangi so‘zlar
shudring · росаtong, ertalab · утроshudgorchi · пахарьqamish · камыш
Tushuntirish

Afanasiy Afanasyevich Fet (1820–1892) 1820-yil 5-dekabrda Oryol guberniyasidagi Novoselki mulkida boy yer egasi oilasida tug‘ilgan; 1844-yilda Moskva universiteti falsafa fakultetining filologiya bo‘limini bitirgan. Birinchi she’rlar to‘plami 1840-yilda chiqqan. Fet ona tabiat go‘zalligidan zavqlanishini ifodalagan nozik lirik. «Я пришёл к тебе с приветом...» she’ri iliq bahor tongini tasvirlaydi: quyosh chiqdi, o‘rmon uyg‘ondi, har bir shox va qush uyg‘ondi, shoir esa qo‘shiq pishib yetilayotganini sezadi. Ivan Savvich Nikitin (1824–1861) 1824-yil 3-oktabrda Voronejda tug‘ilgan; otasi xonavayron bo‘lgach, o‘qishni davom ettira olmagan, 1859-yilda shaharda kitob do‘koni va kutubxona ochgan. «Утро» she’rida yoz tongi tasvirlangan: yulduzlar so‘nadi, shudring yaltiraydi, baliqchilar uyg‘onadi, quyosh chiqadi, dehqon omoch bilan qo‘shiq aytib yo‘lga chiqadi.

Namunalar
Fetda shoir kayfiyati: quyosh, o‘rmon, qushlar – hammasi uyg‘ongan, shoir esa quvonchdan «петь» istaydi. «Весенней жаждой» to‘la o‘rmon – olmoshlantirish.
Nikitinda: «Звёзды меркнут», «роса серебристая», «колокольчик звенит» – tong asta-sekin yorishadi; oxirida shoir quyoshni «Здравствуй, солнце да утро весёлое!» deb kutib oladi.
Sinfda faoliyat

«Tong rasmi»: o‘qituvchi so‘zlarni aytadi («камыш», «роса», «пахарь», «рыбаки»), o‘quvchilar «Утро» she’ridan qaysi lavhaga tegishli ekanini rus tilida ayta oladi.

Mashq
1
Fet qachon va qayerda tug‘ilgan?
2
Nikitin nima uchun o‘qishni davom ettira olmadi?
3
«Утро» she’rida kim qo‘shiq aytib dalaga chiqadi?
4
Nima uchun «Утро» she’rini yoz tongi tasviri deyish mumkin?