ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi7-sinf · 27-hafta

Bahorgi toshqinni qayerdan kuzatamiz?

🎯 Missiya: Zarafshon toshqinini A o‘tloqdan, B terrasadan yoki C ko‘prik tokchasidan kuzatamizmi?

Dushanba

Sinf rahbariBayram dam olishidan keyin hammaga salom! Samarqanddagi hamkor klub bahorda Zarafshon to‘lib oqishini kuzatmoqchi. Kuzatuv joyini xaritadan siz tanlaysiz, ularning yo‘lboshchisi joyida tekshiradi.
AnvarUch joy: A — daryo bo‘yidagi o‘tloq, B — birinchi terrasa chetidagi maydoncha, C — ko‘prik ostidagi tosh tokcha. Guruh: 8 bola va 2 kattalar, kattalar doim yonimizda.
ZarinaGuruhga kamida 10 × 5 m tekis joy kerak, deb yozdik. Xatda: «Biz faqat xavfsiz joyni tanlaymiz.» Bu yerda «faqat» — . «Bir soatgina turamiz, xolos» — -gina qo‘shimchasi.
JasurKuchaytiruvchilar ham bor: «Hatto kichik oqim ham kuchli bo‘ladi!» «Nahotki o‘tloq xavfsiz?» «Ertalaboq yo‘lga chiqamiz» — -oq birga yoziladi.
Ona tili

Qulf 1: Hamkor klubga xat

Topshiriq: Qaysi gapda ayiruv-chegaralov yuklamasi bor?

🔑 Kalit: Guruh (8 bola, 2 kattalar) uchun kamida 10 × 5 m tekis joy kerak. C tokchasi 1,5 m kenglikda — sig‘maymiz.

Seshanba

ZarinaGeografiyada O‘rta Zarafshon okrugini o‘rgandik: u O‘zbekiston markazida, Nurota tog‘lari shimolda. Daryo o‘zanini chuqurlashtirib, bir necha hosil qilgan.
AnvarDaryoga eng yaqin past yer — . Suv ko‘tarilganda uni suv bosadi. Terrasalar esa undan yuqorida, pog‘onalar kabi.
JasurIngliz tilida cho‘l va Orol haqida o‘qidik: muammo — dengiz qurimoqda; sabab — Amudaryo va Sirdaryo suvi ekin sug‘orishga olingan; oqibat — baliq ovi kamaydi; yechim — suvni tejash. Daryo suvi qadrli!
MalikaSayyoh Ibn Battuta haqida ham o‘qidik: “In 1325 he left home.” U 30 yilga yaqin safar qilgan, Hindistonga Buxoro va Samarqand orqali borgan.
GeografiyaIngliz tili

Qulf 2: Qayir va terrasa

Topshiriq: Qaysi joyni baland suv bosadi?

🔑 Kalit: Qayir baland suv paytida suv ostida qoladi. A o‘tloq — qayirda, B esa birinchi terrasada, balandroq.

AnvarB dan suv qirg‘og‘igacha masofani kesib o‘tmay o‘lchaymiz. Terrasa chetiga 30° burchak ostida suv qirg‘og‘idagi nuqtaga nishon oldik: ko‘rish chizig‘i 40 m.
MalikaTo‘g‘ri burchakli uchburchakda 30° qarshisidagi katet — gipotenuzaning yarmi. Demak, 40 : 2 = 20 m.
Sinf rahbariYo‘lboshchi qoidasi: suv qirg‘og‘idan kamida 15 m. A dan suvgacha atigi 3 m.
ZarinaYana bir tekshiruv: — tomon qolgan ikkitasining yig‘indisidan kichik. 3, 4, 8 tomonli uchburchak yo‘q: 3 + 4 < 8.
JasurShuning uchun masofa o‘lchovlarimiz shu tengsizlikka mos kelishi kerak, aks holda qayta o‘lchaymiz.
Geometriya

Qulf 3: Suv qirg‘og‘igacha

Topshiriq: Ko‘rish chizig‘i 40 m, 30° qarshisidagi katet qancha?

🔑 Kalit: Qoida: suvdan kamida 15 m. B dan suvgacha 20 m (40 m ning yarmi), A dan esa atigi 3 m.

Chorshanba

ZarinaBiologiyada o‘qidik: qushlar odatda iliq kunlar kelganda ko‘payadi — jo‘jalar chiqqanda ovqat mo‘l bo‘lishi kerak.
Anvarlar xil-xil: laylak va yirtqich qushlar shoxdan, o‘rdak va turna yerga, qaldirg‘och esa to‘sin ostiga loydan qurilgan uyada.
MalikaYo‘lboshchi o‘tloqda o‘rdak va turna yerga uya qurishini, ko‘prik to‘sinlari ostida esa qaldirg‘ochlar borligini aytdi. Uyalarga 30 m dan yaqin bormaymiz.
JasurJo‘ja ochuvchi qushlar bola chiqishi bilan yura oladi, jish bola ochuvchilar esa uyada uzoq qoladi — ikkalasi ham bezovta qilinmasligi kerak.
Biologiya (Zoologiya)

Qulf 4: Uya mavsumi

Topshiriq: Qaysi qushlar yerga uya quradi?

🔑 Kalit: Bahorda o‘rdak va turna o‘tloqda yerga, qaldirg‘och ko‘prik ostiga uya quradi: A o‘tloq va C ko‘prik tokchasi mos emas.

AnvarB ga terrasa nishabidan ko‘tariladi: yuqori qismi loyli, pastda tosh zinapoya bor.
MalikaFizikada ishqalanish foydali ham, zararli ham ekanini o‘rgandik. Foyda: yuramiz, shinalar yo‘lni ushlaydi. Ishqalanishni oshirish uchun protektor, muzga qum, sport poyabzalining tagi ishlatiladi.
ZarinaLoyda va muzda ishqalanish kichik, shuning uchun oyoq sirpanadi. Shuning uchun biz chuqur protektorli poyabzal kiyamiz va tosh zinapoyadan yuramiz.
Jasur p = mυ. Masalan, 40 kg bola 1,5 m/s tezlik bilan yursa, p = 60 kg·m/s. Pastga sakramaymiz, sekin tushamiz.
Fizika

Qulf 5: Loy va ishqalanish

Topshiriq: Loyli nishabda qaysi poyabzal yaxshiroq ushlaydi?

🔑 Kalit: B ning nishabi loyli: ishqalanish kichik. Chuqur protektorli poyabzal kiyamiz va tosh zinapoyadan yuramiz.

ZarinaGuruh uchun yorqin nimchalar tikamiz. Texnologiyada o‘lchov olishni o‘rgandik: odam tik va bo‘sh turadi, ishlatiladi.
AnvarKo‘krak si o‘lcham belgilaydi. Chizmaga aylananing yarmi yoziladi: aylana 88 sm bo‘lsa, 44 sm. Kiyim bo‘sh bo‘lishi uchun qo‘shiladi.
MalikaAlgebra: mato bo‘lagining yuzi x² − 4, bir tomoni x − 2. Ikkinchi tomon — : (x² − 4)/(x − 2).
JasurSuratni ham, maxrajni ham ajratamiz: (x − 2)(x + 2)/(x − 2) = x + 2. Faqat x ≠ 2, chunki maxraj nolga teng bo‘lmasligi kerak — bu .
TexnologiyaAlgebra

Qulf 6: Ko‘rinadigan nimcha

Topshiriq: (x² − 4)/(x − 2) kasrni qisqartiring.

Payshanba

ZarinaAdabiyotda Abdulla Qodiriyning «Mehrobdan chayon» romanidan boblar o‘qildi. Mazmunini aytmayman — darslikda bor. Savol: va nima?
AnvarSafarimizda sadoqat — jamoani tashlab ketmaslik. Jasorat — «yo‘q» deyishni bilish, ayniqsa xavfli joyda.
JasurRus tilida bahor she’rlari: Ф. И. Тютчев (1803–1873) «Весенние воды» va «Весенняя гроза»; А. А. Фет (1820–1892) «Я пришёл к тебе с приветом...»; И. С. Никитин (1824–1861) «Утро». Ularni kitobdan o‘qiymiz.
MalikaYangi so‘zlar: гонец, будить, гроза, поток, роса. — jonsiz narsaga jonli xususiyat berish: «Река проснулась».
AdabiyotRus tili

Qulf 7: Sadoqat va bahor

Topshiriq: «Река проснулась» — bu nima?

AnvarJahon tarixidan: 1038-yilda sulton Tug‘rul bek Saljuqiylar davlatiga asos soldi. 1071-yilda Manzikertda Alp Arslon qo‘shini Vizantiya qo‘shinini yengdi; keyin ko‘p turkiy qabilalar Kichik Osiyoga o‘tdi.
MalikaO‘zbekiston tarixidan: Amir Temur davlatida xabarchilar va bir kunlik yo‘lda joylashgan bekatlari bo‘lgan. Biz ham yo‘lda tayanch nuqtalarni belgilaymiz.
ZarinaQo‘shin o‘nlik tizimda tuzilgan: ayl — 10, qoshun — 100, hazora — 1000, tuman — 10 000 kishi. Davlat boshqaruvi «Temur tuzuklari»da yozilgan.
MalikaTemurning tashqi aloqalari ham bor edi. Kastiliya qiroli yuborgan Klavixo 1404-yil sentyabr–noyabrda Samarqandda bo‘lib, ko‘rganlarini yozib olgan: uning kundaligi — qimmatli manba.
JasurBizning guruhimizning ham tizimi bor: 10 kishi — 8 bola, 2 kattalar. Har kimning o‘z vazifasi bor.
Jahon tarixiO‘zbekiston tarixi

Qulf 8: Yam bekatlari

Topshiriq: Tumanda nechta kishi bo‘lgan?

Sinf rahbariJuma. Yo‘lboshchi video qo‘ng‘iroqda javob kutmoqda. Kalitlarni yig‘ing.
AnvarA: qayirda, suvdan 3 m, o‘tloqda uyalar bor. C: tokcha 1,5 m kenglikda, ko‘prik ostida qaldirg‘ochlar. B: terrasada, suvdan 20 m, maydoncha 12 × 8 m.
ZarinaB ning kamchiligi — nishab loyli va bekatdan 20 daqiqa yo‘l. A va C ga 5 daqiqa.
MalikaLoyni protektorli poyabzal va zinapoya hal qiladi, 15 daqiqa ortiqcha yo‘l esa chidasa bo‘ladi. Suv, uyalar va joyning torligini esa o‘zgartirib bo‘lmaydi.
Qaror: B. Sharti: protektorli poyabzal, zinapoya va uyalardan 30 m uzoqda.
Geografiya

Qulf 9: Qaror: qaysi joy?

Topshiriq: Qaysi kalitlar birgalikda B ni tanlatdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 12 ta fanni birlashtirdi.

Ona tiliIngliz tiliTexnologiyaAdabiyotAlgebraBiologiya (Zoologiya)FizikaGeografiyaGeometriyaJahon tarixiO‘zbekiston tarixiRus tili

0 / 12 yulduz

Jamoa hisoboti

Zarafshon bahorini B dan kuzatamiz

Maqsad: Zarafshon bahorda to‘lib oqishini xavfsiz kuzatish. Uch joyni xarita va kattalar maslahati bilan solishtirdik. A qayirda: baland suv bosadi, suvdan atigi 3 m va o‘tloqda uyalar bor. C tokchasi 1,5 m kenglikda, ko‘prik ostida qaldirg‘ochlar uyasi bor. B birinchi terrasada: suvdan 20 m, 12 × 8 m maydoncha bor, kamchiligi — loyli nishab. Tavsiya: B ni tanlash, protektorli poyabzal kiyish, zinapoyadan yurish va uyalardan 30 m uzoqda turish.

— 7-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Guruh (8 bola, 2 kattalar) uchun kamida 10 × 5 m tekis joy kerak. C tokchasi 1,5 m kenglikda — sig‘maymiz.
  2. Qayir baland suv paytida suv ostida qoladi. A o‘tloq — qayirda, B esa birinchi terrasada, balandroq.
  3. Qoida: suvdan kamida 15 m. B dan suvgacha 20 m (40 m ning yarmi), A dan esa atigi 3 m.
  4. Bahorda o‘rdak va turna o‘tloqda yerga, qaldirg‘och ko‘prik ostiga uya quradi: A o‘tloq va C ko‘prik tokchasi mos emas.
  5. B ning nishabi loyli: ishqalanish kichik. Chuqur protektorli poyabzal kiyamiz va tosh zinapoyadan yuramiz.

Yulduzli savollar

  1. To‘g‘ri burchakli uchburchakda gipotenuza 50 m. 30° qarshisidagi katet qancha?

  2. (x² − 9)/(x − 3) kasrni qisqartiring.

  3. O‘ylab ko‘r: qishda zinapoya muz bo‘lsa, ishqalanishni nima oshiradi?

Hikoyadagi darslar