☰ Mundarija · Rus tili

A. S. Pushkin: hayoti va she’rlari

Darslar 26–27 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, U. T. Yaminova, Z. X. Abduraimova. Rus tili, 7-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
27

A. S. Pushkin she’rlari: «Осень», «У лукоморья дуб зелёный...»

Darslik: 89–92-betlar
MaqsadPushkinning «Осень» va «У лукоморья дуб зелёный...» she’rlari mazmunini aytish; epitet va jonlantirishni topish.
Yangi so‘zlar
epitet · эпитетkech kuz · ноябрьg‘ozlar karvoni · гусиный караванertak · сказка
Tushuntirish

«Осень» she’rida Pushkin kuz kelishini tasvirlaydi: osmon go‘yo kuzdan nafas oladi, quyosh siyrak porlaydi, kunlar qisqaradi, o‘rmon g‘amgin shovqin bilan yaproqlarini to‘kadi, dalalarga tuman cho‘kadi, g‘ozlar karvoni janubga cho‘zilib ketadi, noyabr esa ostonada turadi. Kitob epitetni «predmetning obrazli ta’rifi» deb tushuntiradi: «таинственная сень, крикливый караван, скучная пора». «Небо дышало» va «ноябрь стоял у двора» — jonlantirish («олицетворение»). «Руслан и Людмила» dostonining muqaddimasi bo‘lgan «У лукоморья дуб зелёный...» parchasida dengiz qirg‘og‘ida yashil eman bor; unga zanjir bog‘langan, o‘rgangan mushuk zanjir bo‘ylab yuradi, o‘ngga ketsa qo‘shiq aytadi, chapga ketsa ertak so‘zlaydi. U yerda ajoyibotlar: «леший», shoxda o‘tirgan «русалка», tovuq oyoqli kulba, dengizdan chiqadigan o‘ttiz bahodir, Baba-Yaga, Koshchey. Shoir: «Men ham u yerda bo‘ldim, mushuk menga ertak aytib berdi», deydi.

Namunalar
Kuz belgilari: «Солнце светит реже. День становится короче. Лес сбрасывает листья. Гуси летят на юг. Наступает ноябрь».
Ertak mavjudotlari: «учёный кот», «леший», «русалка», «избушка на курьих ножках», «Баба-Яга», «Кощей», «бурый волк».
Sinfda faoliyat

«Нарисуй строчку». Har bir o‘quvchi she’rdan bir tasvirni chizadi (g‘ozlar, eman, mushuk). Sinfdoshlar rasmga qarab qaysi she’rdan ekanini va epitetni topadi.

Mashq
1
«Осень» she’ridan kuzning uchta belgisini ayting.
2
Epitetlarni toping: «таинственная сень», «крикливый караван», «скучная пора» — ular nimani ta’riflaydi?
3
Lukomoryedagi mushuk o‘ngga va chapga yurganda nima qiladi?
4
Nega «ноябрь стоял у двора» — jonlantirish?