A. S. Pushkin she’rlari: «Осень», «У лукоморья дуб зелёный...»
«Осень» she’rida Pushkin kuz kelishini tasvirlaydi: osmon go‘yo kuzdan nafas oladi, quyosh siyrak porlaydi, kunlar qisqaradi, o‘rmon g‘amgin shovqin bilan yaproqlarini to‘kadi, dalalarga tuman cho‘kadi, g‘ozlar karvoni janubga cho‘zilib ketadi, noyabr esa ostonada turadi. Kitob epitetni «predmetning obrazli ta’rifi» deb tushuntiradi: «таинственная сень, крикливый караван, скучная пора». «Небо дышало» va «ноябрь стоял у двора» — jonlantirish («олицетворение»). «Руслан и Людмила» dostonining muqaddimasi bo‘lgan «У лукоморья дуб зелёный...» parchasida dengiz qirg‘og‘ida yashil eman bor; unga zanjir bog‘langan, o‘rgangan mushuk zanjir bo‘ylab yuradi, o‘ngga ketsa qo‘shiq aytadi, chapga ketsa ertak so‘zlaydi. U yerda ajoyibotlar: «леший», shoxda o‘tirgan «русалка», tovuq oyoqli kulba, dengizdan chiqadigan o‘ttiz bahodir, Baba-Yaga, Koshchey. Shoir: «Men ham u yerda bo‘ldim, mushuk menga ertak aytib berdi», deydi.
| vosita | o‘z misolimiz |
|---|---|
| epitet | золотая осень, хмурое небо |
| jonlantirish | осень постучала в окно |
Kuzgi kunni do‘stiga tasvirlayotgan o‘quvchi «Город засыпает» deydi. Shu jonlantirish gapni jonli va esda qolarli qiladi.
Muallif va reklama yozuvchilar, jurnalistlar hamda ovozli kitob ijrochilari ta’sirli tasvir uchun epitet va jonlantirishdan foydalanadi.
Ob-havo haqida jonlantirish ishlatilgan bitta rus jumlasini o‘ylab toping va daftarga yozing.
«Нарисуй строчку». Har bir o‘quvchi she’rdan bir tasvirni chizadi (g‘ozlar, eman, mushuk). Sinfdoshlar rasmga qarab qaysi she’rdan ekanini va epitetni topadi.