🎯 Missiya: Yomg‘ir plashlari uchun X, Y yoki Z matolardan qaysi birini tanlaymiz?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
S
Sinf rahbariBahorgi chiqishlar boshlanadi. Klubga to‘rtta yomg‘ir plashi kerak. Uch xil mato: X, Y va Z. Qaysi birini olamiz — juma kuni hal qilamiz.
Z
ZarinaOna tilidan : «Na yomg‘ir, na shamol sayrimizga xalal berdi». «Na ... na» bor gapda kesim tasdiq shaklida bo‘ladi, inkorni bog‘lovchining o‘zi beradi.
A
AnvarYakka bog‘lovchi bir marta keladi: «Non va choy». Takroriy bog‘lovchi har bo‘lakdan oldin: «Dam qor yog‘adi, dam yomg‘ir». «Yo» ikkala usulda ham keladi.
M
MalikaEnglish: “If it rains, we won’t go hiking.” But with capes: “We will go!” Volunteers: “We will plant trees at the camp.” “I’d like to help.” First we ask our parents and follow the safety rules.
Ona tiliIngliz tili
🔒Qulf 1: Yomg‘ir plashlari uchun mato
Topshiriq: «Na ... na» bog‘lovchisi bor gapda kesim qanday shaklda bo‘ladi?
S
Sinf rahbariGeografiyadan: tabiiy kompleks — relyef, iqlim, suv, tuproq, o‘simlik va hayvonlar bog‘langan hudud. O‘zbekiston ikki qismga bo‘linadi: tekislik va tog‘ oldi hamda tog‘ qismi.
A
AnvarTekislikda 5 okrug (Ustyurt, Quyi Amudaryo, Qizilqum, Quyi Zarafshon, Orol). Tog‘ oldi va tog‘da 6 okrug, shu jumladan Chirchiq–Ohangaron.
Z
ZarinaBizning chiqishlar Chirchiq–Ohangaron okrugida. Tog‘ oldida va tog‘da havo salqinroq, yog‘in ko‘proq; tekislikda quruq va yozi juda issiq.
J
JasurTabiiy boyliklar va noyob turlar: Qizil kitob chiqarilgan. Qo‘riqxonada xo‘jalik faoliyati butunlay taqiqlanadi, milliy bog‘da cheklangan dam olish mumkin.
Geografiya
🔒Qulf 2: Qaysi tabiiy okrugda?
Topshiriq: Chirchiq–Ohangaron okrugi qaysi qismga kiradi?
🔑 Kalit: Chiqishlar tog‘ oldida: havo salqinroq, yog‘in ko‘proq. Yomg‘ir plashi kerak.
Seshanba
S
Sinf rahbariSeshanba. Texnologiyadan: kimyoviy tola sun’iy (viskoza kabi, sellyulozadan) va sintetik (kapron, lavsan, neft va gazdan) bo‘ladi. O‘quvchilar yoqib sinamaydi, faqat cho‘zish, g‘ijimlash va suv tomizish bilan.
A
AnvarX: yaltiroq, g‘ijimlansa ko‘p g‘ijimlanadi. Tasma quruqda 1,2 kg ushlaydi, ho‘l bo‘lsa 0,7 kg da uziladi.
Z
ZarinaY: suv tomchisi dumalab tushadi, kam g‘ijimlanadi. Tasma quruqda ham, ho‘lda ham 1,5 kg ushladi. Z: tomchi singdi, ho‘l bo‘lganda og‘irlashdi: 100 g dan 160 g gacha.
J
JasurX — viskoza kabi, Y — kapron kabi, Z — paxta. Sintetik tolalar mustahkam, chirimaydi, lekin suvni kam shimadi va statik zaryad to‘playdi.
M
MalikaYuvish: sintetik 30–40 °C da, dazmol bir nuqta (taxminan 110 °C gacha).
Texnologiya
🔒Qulf 3: Mato sinovi
Topshiriq: O‘quvchilar matoni xavfsiz qanday sinaydi?
🔑 Kalit: Sinov: X ho‘lda 1,2 kg dan 0,7 kg ga zaiflashdi; Z singdirib 100 g dan 160 g ga og‘irlashdi; Y suvni dumalatdi va 1,5 kg ushladi.
A
AnvarAlgebra: yig‘indining kvadrati (a + b)² = a² + 2ab + b². Plash uchun kvadrat tomoni 110 sm = 100 + 10: (100 + 10)² = 10 000 + 2 000 + 100 = 12 100 sm² = 1,21 m².
M
MalikaTo‘rtta plash 4 · 1,21 = 4,84 m². Narxlar: X 20 000, Y 28 000, Z 24 000 so‘m/m². Byudjet 150 000.
JasurGeometriya: uchburchakning tashqi burchagi unga qo‘shni bo‘lmagan ikki ichki burchak yig‘indisiga teng: 40° + 65° = 105°.
Siz
Plash tikish chizmasidagi to‘rtburchak burchaklari yig‘indisi 360°: diagonal uni ikki uchburchakka bo‘ladi, 180° + 180°.
AlgebraGeometriya
🔒Qulf 4: Matoning hisobi
Topshiriq: (100 + 10)² nimaga teng?
🔑 Kalit: Byudjet 150 000 so‘m: Y uchun 4,84 m² · 28 000 = 135 520 so‘m, sig‘adi.
M
MalikaWednesday. Kinds of programmes: scientific, educational, nature, sports, music, comedy, cartoon and news. “I like nature programmes because I learn about animals.”
A
AnvarTV was not made by one person. In 1884 a German inventor made an early picture system. In the 1920s a Scottish inventor showed a working one.
Z
ZarinaAdabiyot: Zavqiy (asl ismi Ubaydulloh) 1853-yilda Qo‘qonda etikdo‘z oilasida tug‘ilgan, otasining hunari — etikdo‘zlik bilan kun ko‘rgan. 1921-yilda 68 yoshida vafot etgan.
J
JasurUning she’rlari hayotligida kitob bo‘lmagan; keyin 1958 va 1960 yillarda nashr etilgan. Hunar va she’riyat birga yashagan.
Siz
Hisoblayman: 1921 − 1853 = 68 yosh. To‘g‘ri.
Ingliz tiliAdabiyot
🔒Qulf 5: TV programmes; a shoemaker poet
Topshiriq: Which kind of programme teaches us about animals?
Chorshanba
M
MalikaBiologiya: bahorda baqalar uyg‘onib, erkaklari baland chaqiradi. Urg‘ochisi suvga 5000–10 000 ta ikra qo‘yadi, urug‘lanish tashqarida. Bosqichlar: ikra, itbaliq, voyaga yetgan baqa. Bu — o‘zgarish bosqichlari.
A
Anvar baliqqa o‘xshaydi: dumi bor, jabra bilan nafas oladi, yuragi ikki kamerali. Keyin avval orqa, so‘ng old oyoqlar chiqadi, jabra o‘pkaga almashadi.
Z
ZarinaChaqqon kaltakesak cho‘l va tog‘ etaklarida yashaydi, hasharot yeydi, dum bilan 15–20 sm. Sovuqqonli: sovuqda qotib qoladi. Dumini tashlab qochadi, dum qayta o‘sadi. Terisini orqali almashtiradi.
J
JasurKaltakesakni ushlamaymiz, faqat kuzatamiz; chiqishda katta kishilar yonimizda.
Biologiya (Zoologiya)
🔒Qulf 6: Baqa va kaltakesak
Topshiriq: Kaltakesak terisini vaqti-vaqti bilan almashtirishi nima deyiladi?
A
AnvarPayshanba. Fizikadan: gorizontal otilgan jism ikki harakatda ishtirok etadi: gorizontal yo‘nalishda tekis, x = υ₀t, vertikal yo‘nalishda erkin tushadi, h = gt² : 2.
M
MalikaMisol: stol balandligi 0,8 m, sharcha gorizontal 2 m/s bilan dumaladi. t² = 2 · 0,8 : 10 = 0,16, t = 0,4 s. Uchish masofasi L = 2 · 0,4 = 0,8 m.
Z
ZarinaGorizontal tezlik tushish vaqtiga ta’sir qilmaydi: yumalab chiqqan sharcha va shu balandlikdan tashlab yuborilgan sharcha bir vaqtda tushadi.
Fizika
🔒Qulf 7: Gorizontal otilgan jism
Topshiriq: Past o‘rindiq 0,45 m baland (g = 10 m/s²). Undan dumalab tushgan sharcha qancha vaqtda yerga tushadi?
S
Sinf rahbariJahon tarixidan: XI asr oxirida rus knyazliklari ichki urushlarga botgan. XII asr o‘rtasida 15 ta mustaqil knyazlik, Botu bosqini arafasida taxminan 50 ta. Novgorod 1136-yildan boyarlar respublikasi, oliy hokimiyat — veche.
A
AnvarMoskva birinchi marta 1147-yilgi yilnomada tilga olingan. 1136 dan 1147 gacha 11 yil.
M
MalikaO‘zbekiston tarixidan: IX–XII asrlarda Movarounnahr olimlari diniy ilmlarga katta hissa qo‘shgan: al-Buxoriy (810–870), at-Termiziy (824–892), al-Moturidiy (870–944), al-Marg‘inoniy (1117-yilda Rishtonda tug‘ilgan). Buxoro o‘sha davrda ilm markazlaridan biri bo‘lgan.
Z
ZarinaRus tili: Pushkinning «Осень» va «У лукоморья дуб зелёный...» she’rlarini kitobdan o‘qiymiz, bu yerda aytib o‘tirmaymiz. — obrazli sifat, — jonlantirish: «ветер шепчет».
Jahon tarixiO‘zbekiston tarixiRus tili
🔒Qulf 8: Knyazliklar, olimlar, epitet
Topshiriq: Novgorodda oliy hokimiyat kimda bo‘lgan?
Juma
A
AnvarJuma. X ho‘lda zaiflashadi (1,2 dan 0,7 kg), yomg‘irda yaramaydi. Chiqdi.
Z
ZarinaZ paxta: suvni shimib 160 g bo‘ladi, ho‘l plash og‘ir va sovuq. Chiqdi.
M
MalikaY: suvni dumalatadi, ho‘lda ham 1,5 kg ushlaydi, 135 520 so‘m, byudjetga sig‘adi. Kamchiligi: suvni kam shimadi, shuning uchun ichidan paxta ko‘ylak kiyamiz.
Siz
Plash — tashqi kiyim. Tog‘ oldida yomg‘ir ko‘p, shuning uchun Y.
TexnologiyaAlgebraGeografiya
🔒Qulf 9: Qaror: Y mato
Topshiriq: Qaysi kalitlar birgalikda Y ni tanlatdi?
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 12 ta fanni birlashtirdi.
Ona tiliIngliz tiliTexnologiyaAdabiyotAlgebraBiologiya (Zoologiya)FizikaGeografiyaGeometriyaJahon tarixiO‘zbekiston tarixiRus tili
0 / 12 yulduz
Jamoa hisoboti
Yomg‘ir plashi uchun Y mato
Maqsad: to‘rtta yomg‘ir plashi uchun mato tanlash. Chiqishlar Chirchiq–Ohangaron tog‘ oldida, yog‘in ko‘p. Xavfsiz sinovlar: X ho‘lda 1,2 dan 0,7 kg ga zaiflashdi, Z suvni shimib 100 dan 160 g ga og‘irlashdi, Y suvni dumalatdi va 1,5 kg ushladi. Y uchun 4,84 m² · 28 000 = 135 520 so‘m, byudjet 150 000. Tavsiya: Y matodan plash tikish, ichidan paxta kiyim kiyish.
— 7-B jamoa
Topilgan kalitlar
Chiqishlar tog‘ oldida: havo salqinroq, yog‘in ko‘proq. Yomg‘ir plashi kerak.
Sinov: X ho‘lda 1,2 kg dan 0,7 kg ga zaiflashdi; Z singdirib 100 g dan 160 g ga og‘irlashdi; Y suvni dumalatdi va 1,5 kg ushladi.
Byudjet 150 000 so‘m: Y uchun 4,84 m² · 28 000 = 135 520 so‘m, sig‘adi.
Yulduzli savollar
Y mato uchun 4,84 m² · 28 000 qancha bo‘ladi?
Uchburchakning tashqi burchagi nimaga teng?
O‘ylab ko‘r: Z (paxta) eng arzon emasdi, X arzonroq edi. Nega X ni tanlamadik?