Usmonli turklar davlati
Usmon beyligi Kichik Osiyoning shimoli-g‘arbida tashkil topgan va zaiflashayotgan Vizantiya bilan chegaradosh bo‘lgani uning o‘sishiga qo‘l keldi. Sulola asoschisi Usmon (1299–1326) umrining oxirida Bursa shahri egallandi; o‘g‘li Orxon Nikeya va Nikomediyani olib, Qora dengiz sohiliga chiqdi, vazir lavozimini joriy qildi, tanga zarb ettirdi va qo‘shinni piyoda hamda otliq qismlarga bo‘ldi. Bolqonda Vizantiya, Serbiya, Bolgariya, Bosniya kabi yirik davlatlar bor edi, lekin tarqoqlik ularni birlashtirmadi; dastlabki bosqinlar XIV asr o‘rtalarida bo‘lib, turklar keyingi o‘ttiz yilda Bolqonning asosiy qismini egalladi. Sulton Boyazid (1389–1402) g‘alabalari tezligi uchun Yildirim — «yashin» laqabini oldi. 1402-yil yozida Ankara yaqinidagi jangda Amir Temur qo‘shini Boyazid lashkarini yengdi; bu voqea Konstantinopolning o‘sha paytda olinishiga yo‘l qo‘ymadi va Vizantiyaga yana taxminan 50 yil umr berdi. 1453-yil mayida sulton Mehmed II qamaldan keyin Konstantinopolni oldi, Vizantiyaning so‘nggi imperatori jangda halok bo‘ldi, shahar Usmonlilar poytaxti bo‘ldi va keyinchalik Istanbul nomi bilan mashhur bo‘ldi. Muvaffaqiyat omillari: yaxshi uyushgan otliq qo‘shin (har bir suvoriyga xizmati evaziga timar — yer berilgan), sultonga sodiq piyoda yanicharlar. Yanicharlar nasroniy oilalaridan olingan bolalardan tarbiyalangan, sultonning shaxsiy gvardiyasi edi.
«Qamal»: bolalar Konstantinopol xaritasida dengiz va quruqlik tomonlarini ko‘rsatib, nima uchun shahar uzoq turgani haqida taxmin yuritadi.