Franklar. Franklar davlatining tashkil topishi
Franklar Reyn daryosining quyi oqimida yashagan german qabilasi edi; keyinchalik ular Rim hukmronligi ostidagi Galliyaga yoyilgan. Merovinglar sulolasidan Xlodvig tez orada qarshi qabila boshliqlarini yengib, barcha franklar ustidan hukmronlik o‘rnatdi va 486-yilda franklar davlatiga asos soldi. Bu yil an’anaga ko‘ra uning Galliyadagi so‘nggi Rim hokimi Siagriyni Suasson yonida mag‘lub etgani bilan bog‘lanadi. Xlodvig Rim cherkovidan xristianlikni qabul qildi (an’anaviy sana taxminan 496-yil), bu uni Galliyadagi yepiskoplar va rim-gall aholisi tomonidan qo‘llab-quvvatlanishiga olib keldi. Qirollar jangchilariga xizmati evaziga benefitsiy — yer-mulk in’om qila boshladi, yirik yerga egalik qiluvchilar — feodallar toifasi shakllandi. Yerni mulk qilib meros qoldirish mumkin bo‘lgan yer allod deb atalgan. Xlodvig buyrug‘i bilan franklarning odatlari to‘plami — «Sali haqiqati» yozib chiqildi; u o‘sha davr hayotini o‘rganish uchun muhim manba.
«Graf sudi»: o‘quvchilar rollarga bo‘linadi (graf, ikki qo‘shni, guvohlar) va o‘zlari o‘ylab topgan yer to‘g‘risidagi nizoni graf sudida ko‘rib chiqadi; so‘ng odat bo‘yicha sud yozma qonundan qanday farq qilishini muhokama qiladi.