Fransiyada markazlashgan davlatning tashkil topishi
Franklar imperiyasi parchalangach, G‘arbiy Frank qirolligi o‘nlab deyarli mustaqil knyazliklarga bo‘linib ketdi. Kapetinglar sulolasi qirollarining shaxsiy yerlari — domeni — Parijdan Orleangacha cho‘zilgan edi, Normandiya, Burgundiya, Bretan va Akvitaniya gersoglari esa qirolning o‘zidan ko‘ra ko‘proq yerga ega edi. Qirol Lyudovik VI (XII asr boshi) o‘z domenida baronlar qal’alarini buzib, tartib o‘rnata boshladi. Filipp II (1180–1223) Angliya qiroli Ioann bilan kurashib, 1204-yilda Normandiyani qaytarib oldi. Lyudovik IX (1226–1270) davrida janubdagi Tuluza grafligining qirollikka o‘tishi kelishildi (1229-yilgi shartnoma), feodallarning o‘zaro urushlari taqiqlandi, qirol tangalari butun mamlakatda amal qila boshladi; Qirol kengashi va Oliy sud (Parij parlamenti) kuchaydi. XII asrdan dehqonlarning qaramligi bekor qilina boshladi va soliqning bir qismi pul bilan to‘landi. Viloyatlar o‘rtasida mehnat taqsimoti shakllandi: Normandiya temir va tuz, Shampan va Burgundiya vino va zig‘ir mato, Flandriya jun mato bilan shug‘ullandi, Parij hunarmandchilik va savdoning eng katta markaziga aylandi. Shaharliklar, mayda va o‘rta feodallar kuchli qirol hokimiyatini qo‘llab-quvvatlagan, unga yirik feodallar qarshi bo‘lgan. Shu tariqa Fransiya markazlashgan davlatga aylana bordi.
«Qirol yerlari»: bolalar xaritada qirol domenini va yirik gersogliklarni turli rangda bo‘yab, qirol yerlari qanday kengayganini ko‘rsatadi.