ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Yuz yillik urushning boshlanishi

Darslar 24 · 1 ta dars · T. O‘. Salimov, F. E. Sultonov. Jahon tarixi (milodiy V asr oxiridan – XV asr oxirigacha), 7-sinf. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashr)
24

Yuz yillik urushning boshlanishi va uning dastlabki davri

Darslik: 93–94-betlar
MaqsadYuz yillik urushning sabablarini, dastlabki janglarini va Jakeriya qo‘zg‘olonini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Yuz yillik urush · Hundred Years’ WarValualar · ValoisKressi jangi · Battle of CrécyJakeriya · Jacquerie
Tushuntirish

Yuz yillik urush 1337–1453-yillarda Angliya va Fransiya o‘rtasida tanaffuslar bilan davom etdi. Filipp IV ning uch o‘g‘li birin-ketin hukmronlik qilib vafot etgach, 1328-yilda Kapetinglarning to‘g‘ri erkak vorisi qolmadi; Fransiya taxtiga Valualar xonadoni chiqdi, ammo Filipp IVning nabirasi bo‘lgan ingliz qiroli Eduard III o‘zini taxtga haqliroq deb e’lon qildi. Fransiya qiroli 1337-yilda inglizlarning Akvitaniyadagi yerlarini o‘z tasarrufiga olganini e’lon qilgach, Eduard III urush boshladi. Inglizlar 1340-yilda Fransiya flotini yengdi, 1346-yilda Kressi yonida fransuz qo‘shinini tor-mor etdi. Ingliz qo‘shinida intizom bor edi, qirol maosh to‘laydigan sardorlarga itoat qilgan, erkin dehqonlar orasidan olingan mohir kamonchilar ham g‘alabaga hissa qo‘shgan; fransuz ritsarlari esa har biri o‘zicha harakat qilgan. 1356-yilda Puate yonida ikki baravar ko‘p fransuz qo‘shini mag‘lub bo‘ldi, qirol Ioann Saxiy asir tushdi. Urush davomida soliqlar va talonchilikdan eng ko‘p dehqonlar azob chekdi. 1358-yil mayida Bove atrofida boshlangan qo‘zg‘olon «Jakeriya» deb ataladi («Jak» — dehqonga berilgan laqab). Unga ming-minglab kishi qo‘shildi, ular feodallar qal’alari va soliq hujjatlarini yondirdi, ammo Gilom Kal boshchiligidagi qo‘zg‘olon feodallar tomonidan bostirildi. Qo‘zg‘olon yengilgan bo‘lsa-da, u dehqonlar ahvoli naqadar og‘irligini ko‘rsatib berdi.

1337Urush boshlandi1340Dengiz jangi1346Kresi1356Puate1358Jakeriya
300020001000010002000eramizdan avvaleramizdan keyin1337 e.

1337 e. → XIV asr e. · II ming yillik

Bizning kunimizdan: 689 yil oldin

Asr = 100 yil. 1-asr: 1–100-yillar. Eramizdan avvalgi yillar kamayib boradi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab ostonasidagi lavhada binoning ochilgan yili yozilgan. Bola joriy yildan ayirib, binoga necha yil bo‘lganini hisoblaydi. Sanalar orasidagi muddatni topish tarixda ham, kundalik hayotda ham kerak.

Kim ishlatadi

Tarixchilar voqealar orasidagi muddatni hisoblaydi, arxivchilar hujjat yoshini aniqlaydi, quruvchilar bino yoshini hisobga oladi.

Bugun sinab ko‘ring

Uyingizdagi yoki maktabingizdagi kitobda yozilgan chop yilini topib, undan beri necha yil o‘tganini hisoblang.

Namunalar
Fransuz qo‘shini: har bir ritsar mustaqil; ingliz qo‘shini: yagona buyruq va kamonchilar — shu farq Kressida ko‘rindi.
1337 → urush boshlandi; 1340 → dengiz jangi; 1346 → Kressi; 1356 → Puate; 1358 → Jakeriya.
Sinfda faoliyat

«Ikki qo‘shin»: bolalar ingliz va fransuz qo‘shinlarini ikki guruhga bo‘lib, yagona buyruq bilan harakat va tartibsiz harakat farqini sahnalashtiradi.

Mashq
1
Yuz yillik urush qaysi yillarda bo‘lgan va kimlar o‘rtasida?
2
Urushning ikki sababini ayting.
3
Nima uchun fransuzlar dastlabki janglarda mag‘lub bo‘ldi?
4
Jakeriya qo‘zg‘olonining sabablari nimada?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQo‘l tarozisi uchun prujinaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →