ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Vizantiya: G‘arb va Sharq orasida

Darslar 6 · 1 ta dars · T. O‘. Salimov, F. E. Sultonov. Jahon tarixi (milodiy V asr oxiridan – XV asr oxirigacha), 7-sinf. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashr)
6

Vizantiya: G‘arb va Sharq orasida

Darslik: 29–32-betlar
MaqsadVizantiya imperiyasining tashkil topishi, iqtisodiyoti, boshqaruvi va Yustinian I davridagi yuksalishini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Vizantiya · Byzantiumvasilevs · basileus (emperor)numisma · nomisma (gold coin)ippodrom · hippodrome
Tushuntirish

395-yilda imperator Feodosiy vafot etgach, uning o‘g‘illari Rim imperiyasini ikkiga bo‘ldi: G‘arbiy (poytaxti Rim) va Sharqiy (poytaxti Konstantinopol). Sharqiy Rim imperiyasi keyinchalik Vizantiya deb ataldi, bu nom Konstantinopol o‘rnidagi qadimgi Vizantiy shahridan olingan; o‘zlarini aholi «romeylar» (rimliklar) deb bilgan. Imperiyaga Bolqon, Kichik Osiyo, Suriya, Falastin, Misr kirgan; tilda yunon tili ustun kelgan. Iqtisodiy barqarorlik erkin dehqonlar va sug‘orma dehqonchilikka tayangan, Konstantinopol, Iskandariya, Antioxiya kabi shaharlar savdo va hunarmandchilik markazlari bo‘lgan; oltin tanga numisma ko‘p asrlar xalqaro pul sifatida ishonchli sanalgan. Davlatni vasilevs boshqargan, uning ostida amaldorlar va senat (sinklit) turgan; oddiy xalq farzandlari ham yuqori lavozimga erishishi mumkin edi. Yustinian I (527–565) davrida imperiya qudrati cho‘qqisiga chiqdi: sarkarda Velisariy 534-yilda vandallar davlatini tugatdi, ostgotlar bilan Italiyada uzoq urush olib borildi, Ispaniyaning janubi egallandi; Avliyo Sofiya ibodatxonasi ham shu davrda qurildi. VII asrda arablar Suriya va Misrni tortib oldi.

Hozirgi chegaralarKonstantinopolAleksandriyaAntioxiyaRim
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ikki bola o‘zaro narsa almashmoqchi. Almashuv faqat ikkalasi ham narsalarning qiymatiga ishongan taqdirda yaxshi o‘tadi. Vizantiya tangasi ham uzoq vaqt ishonchli deb hisoblangan, shuning uchun u keng qo‘llangan.

Kim ishlatadi

Savdogarlar va bank xodimlari pulga ishonchni muhim deb biladi, tarixchilar qadimgi tangalarni o‘rganadi, kassirlar pulning to‘g‘riligini tekshiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Almashtirmoqchi bo‘lgan uchta narsani tanlab, ularni qadrlash uchun ikki mezon (masalan, foydasi va holati) belgilang.

Namunalar
Romeylar: vizantiyaliklar o‘zlarini rimliklar deb bilgan, Vizantiya nomi keyinchalik tarixchilar bergan nom.
Velisariy yurishlari: vandallar (534) → Sitsiliya → Italiya (ostgotlarga qarshi uzun urush).
Sinfda faoliyat

«Qadimgi bozor»: bolalar Konstantinopol bozorida savdogar rolini o‘ynab, ipak, ziravor va oltin tanga bilan «savdo qiladi».

Mashq
1
Rim imperiyasi qachon va kimlar tomonidan ikkiga bo‘lingan?
2
Vizantiya iqtisodiyoti nimaga tayangan?
3
Yustinian I davrida qanday yerlar qaytarib olindi?
4
Nima uchun Konstantinopol «Oltin ko‘prik» deb atalgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliUstozlar uchun mo‘ljal o‘yiniHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →